القلب بودند، شركت مى‌كردند و هر كدام قوى بودند، نمى‌كردند. ما بايد از اينها عبرت بگيريم، از اين مسائل. با تبليغات مختلف، نه همان با زور، با تبليغات مختلف، اين مسائلى كه داشتند و آن مطالبى را كه خودشان مطالعه كرده بودند و موانع را پيدا كرده بودند با تبليغات دامنه‌دار از هر نحو، قلمها و نطقها و روزنامه‌ها و همه چيز به كار مى‌افتاد؛ براى اينكه، اين مسائل را به ثمر برسانند و موفق هم ابتدا شدند، به طورى كه اين را من كراراً گفته‌ام: مرحوم آقاى آشيخ عباس تهرانى‌ [١]- رحمه اللَّه- گفتند كه من اراك بودم و مى‌خواستم بيايم به قم يا به تهران مى‌خواستم بروم، از اراك مى‌خواستم بيايم.

خواستم اتومبيل بگيرم، آن شوفر اتومبيل گفت كه ما عهد كرديم، قرار داديم با خودمان كه دو طايفه را سوار اتومبيل نكنيم: يكى فواحش را، يكى هم آخوندها را. در اثر تبليغاتى كه كرده بودند، شعرهاى شاعرشان را كه لا بد بعضى شنيده‌اند كه «تا آخوند و قجر در اين مملكت است، اين ننگ را كشور دارا به كجا ببرد»! اين را آن خبيث خدانشناس‌ [٢] در شعرش گفت.

شعرا شعر گفتند، مجالس درست كردند، محافل درست كردند، تبليغات كردند؛ هر طور توانستند با هر شيوه‌اى، اين روحانيون را و اين متديّنين را كوبيدند و مقصود اصلى اين بود كه اسلام را از بين ببرند. آنها مى‌فهميدند كه تا اسلام قدرت دارد در يك كشورى، نمى‌توانند آنها آن طور كه مى‌خواهند سلطه پيدا كنند. بايد اسلام را و مظاهر اسلام را و احكام اسلام را اينها از بين ببرند تا موفق بشوند به آن مقاصدى كه دارند. لهذا، مطالعه مى‌كردند چه چيز براى اسلام بيشتر مى‌تواند خدمت بكند، قدرت اسلام را بهتر مى‌تواند حفظ بكند، آن را بيشتر مى‌كوبيدند و كدام احكام اسلام بيشتر پيش مردم- مثلًا- رايج است و بيشتر علاقه به آن دارند، آن را بيشتر مى‌خواستند از بين ببرند.

هوشيارى در مقابله با نقشه‌هاى اجانب‌

ما بايد توجه به اين معنا داشته باشيم. ما بايد گمان نكنيم كه مسائل ايران ختم شده‌

[١] از مدرسين برجسته اخلاق در حوزه علميه قم و تهران‌

[٢] عارف قزوينى.