صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٢٤ - لزوم بهرهگيرى دولتهاى اسلامى از اجتماع مسلمانان در حج

مردم، كه از همه بلاد مسلمين واجب شده است كه بيايند در آنجا، بروند چه بكنند، چه بكنند [سياسى است.] خدا كه احتياج به عبادت من و تو ندارد. خداى تبارك و تعالى مى‌خواهد كه مردم را مجتمع كند، واجب كرده است اينها را كه جمع بشوند در آنجا و مسائل اسلام را طرح كنند و حل كنند.

مع الأسف، در اثر بى‌اطلاعى ماها، در مكّه مجتمع مى‌شوند، لكن به مسائل خودشان درست نمى‌رسند. حالا اخيراً يك قدرى بهتر شده است، لكن اگر مسلمين در يك همچو مجلس بزرگى- كه از تمام دنيا مجتمع شده است و هيچ قدرتى نمى‌تواند اين طور مجلس را درست بكند، دولتها هر چه زحمت بكشند يك عده‌اى از مملكت خودشان را مى‌توانند يك جايى جمع كنند يا از چند تا مملكت- خداى تبارك و تعالى مردم را، مؤثرها را برايشان فرض كرده است كه مجتمع بشوند در آن مجالسى كه در مكّه هست و همه با هم آنجا جمع بشوند.

نكته سياسى اين اجتماع اين است كه اولًا، خودشان مطلع بشوند از حالات هم، تفاهم كنند با هم، برادر باشند با هم، برادرى كنند با هم و مسائل بلاد خودشان، ممالك خودشان را طرح كنند در آنجا و چاره‌جويى كنند براى مسائل خودشان. ما اگر، همين حج را به آن معنايى كه روح حج اقتضا مى‌كند، عمل مى‌كرديم، اين گرفتاريهاى زيادى كه براى مسلمانها پيش آمده است، پيش نمى‌آمد.

لزوم بهره‌گيرى دولتهاى اسلامى از اجتماع مسلمانان در حج‌

اگر دولتهاى اسلامى واقعاً به خود مى‌آمدند، توجه مى‌كردند كه يك همچو محفل بزرگى، كه خداى تبارك و تعالى بر ما لازم كرده است، بر عددى از ما الزام كرده است و بر همه مستحب كرده است كه آنجا برويم، اين دولتها وسايلش را فراهم مى‌كردند و ملتهايى كه مى‌رفتند آنجا با دست باز با هم ملاقات مى‌كردند، با هم دردهاى بلاد خودشان را [در] ميان مى‌گذاشتند، گرفتاريهايى كه از قدرتهاى بزرگ براى آنها پيش مى‌آمد و پيش مى‌آيد، طرح مى‌كردند، گفتگو مى‌كردند و برمى‌گشتند به محالّ خودشان‌