شعور سياسى هم ندارد آن قدرها؛ اين را خوب مى‌شود آلت دست قرار داد. آوردند و كودتا كردند و آن وقت اشخاص زيادى را از همه طوايف گرفتند و ابتداى امر وجب به وجب، به نظر مى‌رسد كه روى يك نقشه‌اى كه آنها برايش مى‌دادند، عمل مى‌كرد.

ابتداءً شروع كرد به رياكارى و مجالس روضه مى‌رفت و خودشان مجلس روضه بپا مى‌كردند و از قرارى كه آن وقت مى‌گفتند، در همه تكيه‌هاى تهران هم آن وقت مى‌گفتند پابرهنه مى‌رود. همه جا مى‌رفت و با مردم خوش و بش مى‌كرد و اين كارها را مى‌كرد تا آن وقتى كه قدرت دستش آمد و محكم شد پايش. ببينيم كه در آن وقتى كه قدرت دستش آمد با كى و با چه گروهى مخالفتش زياد بود و با چه طرحهايى مخالفتش زياد.

تلاش رضا خان براى دين‌زدايى و نابودى روحانيت‌

اين را بسيارى البته يادشان است كه شروع كرد؛ مخالفت با روحانيون با اسم اينكه مى‌خواهيم اصلاح بكنيم، چه بكنيم. مجلسى در شايد جاهاى ديگر و در مدرسه فيضيه، كه ما شاهدش بوديم، مجلس امتحان درست كردند و اشخاصى كه مال خودشان بود، مى‌آمد آنجا براى امتحان و اينها به خيال اينكه، تبليغاتشان اين بود كه ما مى‌خواهيم اين اشخاصى كه صحيحند و اهل علم صحيح هستند، از آنهايى كه نه، لياقت اين لباس را ندارند، مى‌خواهيم تميز بدهيم. حتى بعضى از آقايان محترم قم هم اين معنا را باور كرده بودند. خدا رحمت كند مرحوم آقاى فيض‌ [١] را، به من فرمودند كه- در مدرسه فيضيه، كه- خوب، اينكه بد كارى نيست كه اينها بيايند خوبها را از بدها جدا كنند. من به ايشان عرض كردم كه بله، اينها مى‌خواهند خوبها را از بدها جدا كنند كه خوبها را از بين ببرند، نه بدها را. و همين طور هم شد. ابتدا براى اين معنا آمدند و چه تلخيها بر ماها گذشت از اين امتحان و از اين بساط. بعد هم با يك بهانه ديگر شروع كردند به اينكه بايد ملت لباس واحد داشته باشد و عمامه‌ها را از سرها برداشتند و آن قدر خرابكارى كردند كه روى تاريخ را سياه كردند. البته اينها يك مسائل طولانى است كه شايد تاريخ، حالا كه‌

[١] ميرزا محمد فيض قمى (متوفاى ١٣٢٩ شمسى) از علماى برجسته قم در بدو تأسيس حوزه علميه.