و تبليغ مى‌كردند مسائل را اگر دولتها، دولتهايى بودند كه توجه داشتند به اين مسائل و نمى‌خواستند كه زير بار قدرتهاى بزرگ باشند و مى‌فهميدند لذت اينكه يك حكومت بر يك جامعه بيدار از يك حكومت بر يك جامعه‌اى كه هيچ خبر از هيچ چيز ندارد بهتر است، از زير بار بيرون آمدن از ابرقدرتها، و لو هر جور مصيبت هم براى ملتهاى ما داشته باشد، بهتر است از اينكه ما در كاخهاى بزرگ و در خانه‌هاى چه و كذا و اتومبيلهاى كذا باشيم و نوكر باشيم اگر اينها اين را مى‌فهميدند، دست از اين كارها برمى‌داشتند و با ملتها هم صدا مى‌شدند و وسايل را فراهم مى‌كردند و اين محفل بزرگ حج را نه اين طورى كه حالا هست، درست به جا مى‌آوردند و خودشان هم مى‌آمدند در آن محافل و مى‌نشستند و مسائلشان را حل مى‌كردند، آن وقت اسلام يك قدرتى مى‌شد كه هيچ قدرتى مقابل او نبود. اين يك راه هست كه مردم را، همه مردم را سالى يك دفعه همه بلاد را دعوت كردند و لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ‌ [١] هر كس بتواند بايد برود.

يك راه ديگر اين نماز عيد و اجتماعات در عيد است، در سالى دو مرتبه. اين هم يك مسئله‌اى است كه در بلاد بايد مجتمع مى‌شدند، مى‌شوند و باز مسائل، مسائل سياسى است. نماز جمعه در هر هفته يك دفعه، آن اجتماعات بزرگ بشود و بررسى بشود در هر جا راجع به مسائل روز كه بحمد اللَّه، اين مسأله در اين سالها شده است و اميد است كه بيشتر بشود و آقايان هم بايد تبليغ كنند كه اين مجالس بهتر بشود و مجالس جماعت است كه مردم در هر روز مجتمع بشوند در مساجد، نه همان مجتمع بشوند، بگذارند اين پيرمردها و از كار افتاده‌ها بروند. نه، مساجد بايد مجتمع بشود از جوانها.

اگر ما بفهميم كه اين اجتماعات چه فوايدى دارد و اگر بفهميم كه اجتماعاتى كه اسلام براى ما دستور داده و فراهم كرده است، چه مسائل سياسى را حل مى‌كند، چه گرفتاريها را حل مى‌كند، اين طور بى‌حال نبوديم كه مساجدمان مركز بشود براى چند نفر پيرزن و پيرمرد. وقتى جماعت برود و اشخاص مؤثر بروند، مردم بروند، همه بروند آنجا مجتمع‌

[١] سوره آل عمران، آيه ٩٧: «و براى خدا، حج آن خانه بر مردم واجب است».