قضيه مجلس روضه بود يا از مجلس روضه آنها يك چيز ديگر مى‌فهميدند و آن را مى‌خواستند از بين ببرند؟ قضيه عمامه و كلاه بود يا از عمامه يك چيز ديگرى آنها مى‌فهميدند و روى آن ميزان عمامه را با آن مخالفت مى‌كردند؟ آنها فهميده بودند كه از اين عمامه يك كارى مى‌آيد كه نمى‌گذارد اينها اين را كه مى‌خواهند، عمل كنند و از اين مجالس عزادارى يك كارى مى‌آيد كه نمى‌گذارد اينها كارشان را انجام بدهند.

وقتى يك ملت در ماه محرم، سرتاسر يك مملكت، يك مطلب را مى‌گويند، شما انگيزه اين گريه و اين اجتماع در مجالس روضه را خيال نكنيد كه فقط اين است كه ما گريه كنيم براى سيد الشهدا. نه سيد الشهدا احتياج به اين گريه‌ها دارد و نه اين گريه‌ها خودش- فى نفسه- كارى از آن مى‌آيد، لكن اين مجلسها مردم را همچو مجتمع مى‌كنند و يك وجهه مى‌دهند، سى ميليون، سى و پنج ميليون جمعيت در دو ماه محرّم و خصوصاً دهه عاشورا، يك وجهه، طرف يك راه مى‌روند. اينها را در اين ماه محرّم، خطبا و علما در سرتاسر كشور مى‌توانند بسيج كنند براى يك مسأله. اين جنبه سياسى اين مجالس بالاتر از همه جنبه‌هاى ديگرى كه هست. بيخود بعضى از ائمه ما نمى‌فرمايند كه براى من در منابر روضه بخوانند. بيخود نمى‌گويند ائمه ما به اينكه هر كس كه بگريد، بگرياند يا صورت گريه، گريه كردن به خودش [بگيرد] اجرش فلان فلان است. مسأله، مسئله گريه نيست. مسأله، مسئله تباكى نيست. مسأله، مسئله سياسى است كه ائمه ما با همان ديد الهى كه داشتند، مى‌خواستند كه اين ملتها را با هم بسيج كنند و يكپارچه كنند از راههاى مختلف. اينها را يكپارچه كنند تا آسيب‌پذير نباشند.

سياسى بودن غالب مسائل اسلام‌

مسائل اسلام، مسائل سياسى است و سياستش غلبه دارد بر چيزهاى ديگرش. اجتماعاتى كه اسلام بعضى‌اش را فرض كرده است، واجب كرده است و بعضى‌اش را به طور استحباب و مبالغه در استحبابش كرده است اينها يك مسائل سياسى است، قضيه مكّه يك مسئله [سياسى است.] اجتماع در مكّه در اين محافل مختلف با آن يكپارچگى‌