آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٠٢ - فصل ششم در شمهاى از تفسير سوره مباركه «توحيد»

نصيب است و آنچه قلوب اهل اللّه را از آن بهره است، در ميزان عقل مجرّد نگنجد.

و لعمر الحبيب، اين سوره شريفه از اماناتى است كه سماوات ارواح و اراضى اشباح و جبال انّيّات از حمل آن عاجز و درمانده‌اند، و لايق حمل آن جز انسان كامل نيست كه از حدود امكانى تجاوز نموده و از خود بى‌خود شده باشد. ولى باز مژده و بشارتى در كار است كه چشم آخر زمانى‌ها را روشن كند و دل اهل معرفت را اطمينان بخشد. و آن حديثى است كه در كافى شريف است. و آن اين است كه سؤال شد علىّ بن الحسين سلام اللّه عليهما از توحيد. آن حضرت فرمود: «همانا خداى عزّ و جلّ دانا بود كه در آخر الزّمان اقوامى هستند كه نظرهاى عميق دارند، پس، نازل فرمود قل هو اللّه احد و آيات از سوره «حديد» را تا قول او عَليمٌ بِذاتِ الصُّدوُر. پس، كسى كه غير از آن را قصد كند هلاك شود.»[٤٧٩] و از اين حديث شريف معلوم شود كه فهم اين آيات شريفه و اين سوره مباركه، حقّ متعمّقان و صاحبان انظار دقيقه است، و دقايق و سراير توحيد و معرفت در اين‌ها مطوى است، و لطائف علوم الهى را حق تعالى براى اهلش فروفرستاده، و كسانى كه حظّى از سراير توحيد و معارف الهيّه ندارند، حقّ نظر در اين آيات ندارند، و حق ندارند اين آيات را به معانى عاميّه سوقيّه كه خود مى‌فهمند حمل و قصر نمايند.

و در آيات شريفه اوّل سوره مباركه «حديد» دقايقى است از توحيد، و معارف جليله‌ايست از اسرار الهيّت و تجريد، كه در هيچ يك از مسفورات الهيّه و صحف اهل معرفت و اصحاب قلوب نظير ندارد. و اگر براى صدق نبوّت و كمال شريعت حضرت نبىّ ختمى جز آن آيات نبود، براى اهل نظر و معرفت هم آنها كفايت مى‌كرد. و بالاترين شاهد بر اينكه اين معارف از حوصله بشر خارج و از حيطه فكر انسانى بيرون است، آن است كه تا قبل از نزول اين آيات شريفه و امثال آن، از معارفى كه قرآن شامل است، در بشر

[٤٧٩] - اصول كافى، ج ١، ص ١٢٥،« كتاب التوحيد»،« باب النّهى عن الكلام في الكيفيّة»، حديث ٤.