آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٧ - فصل ششم در بيان نشاط و بهجت است

آن نيز منشأ انضجار و تنفّر نفس شود و گاه شود كه انسان را از ذكر حقّ منصرف كند.

و در احاديث شريفه اشاره به اين معنى بسيار است، چنانچه در كافى شريف است كه حضرت صادق فرمودند: «من در ايّام جوانى جدّيّت و اجتهاد در عبادت نمودم، پدرم به من فرمود: اى فرزند كمتر از اين عمل كن، زيرا كه خداى عزّ و جلّ وقتى كه دوست داشته باشد بنده‌اى را، راضى شود از او به كم.»[٣٨] و قريب به اين مضمون در حديث ديگر است.[٣٩] و نيز در روايت كافى است كه حضرت أبي جعفر از حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم حديث كند كه فرمود: «همانا اين دين محكم است، داخل آن شويد با رفق و مدارا، و عبادت خدا را مبغوض بندگان خدا نكنيد تا مثل سوار مفرطى باشيد كه نه سفر را قطع مى‌كند و نه پشت به مركوب خود باقى مى‌گذارد.»[٤٠] و در حديث ديگر است كه «عبادت پروردگار را مبغوض نفس خود مكن.»[٤١] بالجمله، ميزان در باب «مراعات» آن است كه انسان ملتفت احوال نفس باشد و با آن به مناسبت قوّت و ضعف آن سلوك كند، چنانچه اگر نفس در عبادات و رياضات قوى است و تاب مقاومت دارد، در عبادت كوشش و جدّيّت كند. و اشخاصى كه ايّام غرور جوانى را طىّ كرده‌اند و آتش شهوات آنها تا اندازه‌اى فرونشسته است، مناسب است قدرى رياضات نفسانيّه را بيشتر كنند و با جدّيّت و كوشش مردانه وارد سلوك و رياضت شوند، و هر چه نفس را به رياضات عادت دادند فتح باب ديگر براى او كنند تا آن كه كم‌كم نفس بر قواى طبيعت چيره شود و قواى طبيعيّه مسخّر در تحت كبرياى نفس گردند. و آنچه در احاديث شريفه وارد است كه جدّيّت و كوشش در عبادت‌

[٣٨] - اصول كافى، ج ٣، ص ١٣٨،« كتاب الايمان و الكفر»،« باب الاقتصاد في العبادة»، حديث ٥.

[٣٩] - منبع پيشين، حديث ٤.

[٤٠] - منبع پيشين حديث ١.

[٤١] - منبع پيشين، حديث ٢.