آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٦٣ - تنبيه آخر دو جهت تناسب مقام ربوبيت عالميان با تحميد

چنانچه در محالّ خود مبرهن است. و نظر به افعال جزئيّه نيز چون كنيم، غايت خلقت انسان عالم غيب مطلق است، چنانچه در قدسيّات وارد است:

يا بن آدم خلقت الأشياء لاجلك، و خلقتك لاجلى.[٣٩٩] و در قرآن شريف خطاب به موسى بن عمران على نبينا و آله و عليه السلام فرمايد: وَ اصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسى‌[٤٠٠] و نيز فرمايد: وَ انَا اخْتَرْتُكَ‌.[٤٠١] پس، انسان مخلوق «لاجل اللّه» و ساخته شده براى ذات مقدّس او است، و از ميان موجودات او مصطفى و مختار است، غايت سيرش وصول به باب اللّه و فناى في ذات اللّه و عكوف به فناء اللّه است، و معاد او إلى اللّه و من اللّه و في اللّه و باللّه است، چنانچه در قرآن فرمايد: انَّ الَيْنا ايابَهُم‌.[٤٠٢] و ديگر موجودات به توسّط انسان رجوع به حق كنند، بلكه مرجع و معاد آنها به انسان است، چنانچه در زيارت جامعه، كه اظهار شمّه‌اى از مقامات ولايت را فرموده، مى‌فرمايد: و اياب الخلق اليكم، و حسابهم عليكم. و مى‌فرمايد: بكم فتح اللّه، و بكم يختم.[٤٠٣] و اينكه در آيه شريفه حق مى‌فرمايد: انَّ الَيْنا ايابَهُمْ ثُمَّ انَّ عَلَيْنا حِسابَهُم‌.[٤٠٤] و در زيارت جامعه مى‌فرمايد: و اياب الخلق إليكم و حسابهم عليكم سرّى از اسرار توحيد، و اشاره به آن است كه رجوع به انسان الكامل رجوع إلى اللّه است، زيرا كه انسان كامل فانى مطلق و باقى به بقاء اللّه است و از خود تعيّن و انّيّت و انانيّتى ندارد، بلكه خود از اسماء حسنى و اسم اعظم است، چنانچه اشاره به اين معنى در قرآن و احاديث شريفه بسيار است.

و قرآن شريف به قدرى جامع لطائف و حقايق و سراير و دقايق توحيد

[٣٩٩] -« اى فرزند آدم، من همه چيز را براى تو و تو را براى خود آفريدم». علم اليقين، ج ١، ص ٣٨١.

[٤٠٠] - پاورقى ٣٩٠.

[٤٠١] - پاورقى ٣٨٨.

[٤٠٢] -« همانا بازگشت آنان به سوى ماست.»( غاشيه- ٢٥)

[٤٠٣] -« بازگشت آفريدگان به سوى شما و حسابرسى آنان با شماست ... خدا به سبب شما( خلقت را) آغاز كرد و به شما پايانش مى‌دهد.» عيون اخبار الرّضا، ج ٢، ص ٢٧٢. زيارت« جامعه كبيره».

[٤٠٤] -« همانا بازگشت آنان به سوى ماست، آنگاه حسابشان بر عهده ماست.»( غاشيه- ٢٥، ٢٦).