آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٩٥ - نقل كلام لزيادة افهام

طاعات جلب شده.

و مراد در اينجا از نعمت چهار قسم اخير است و چيزهايى كه وسيله رسيدن به اين اقسام مى‌شود از چهار قسم اول.» تمام شد ترجمه كلام شيخ قدس سرّه.[٤٥٨] و اين تقسيمات شيخ گرچه تقسيم لطيفى است، ولى اهمّ نعم الهيّه و اعظم مقصد كتاب شريف الهى از قلم شيخ بزرگوار افتاده و فقط اكتفا شده به نعمتهاى ناقصين يا متوسّطين. و در كلام ايشان گرچه لذّت روحانى نيز نام برده شده، ولى لذّت روحانى اخروى كه با فعل طاعات جلب شده باشد حظّ متوسّطين است، اگر نگوييم حظّ ناقصين است.

بالجمله، غير از آنچه شيخ بزرگوار فرمودند، كه راجع به لذّات حيوانيّه و حظوظ نفسانيّه بود، نعمتهاى ديگرى است كه عمده آن سه است:

يكى، نعمت معرفت ذات و توحيد ذاتى، كه اصل آن سلوك إلى اللّه و نتيجه آن بهشت لقاء است. و اگر سالك را نظر به نتيجه باشد، در سلوك نقصانى است، زيرا كه اين مقام مقام ترك خود و لذّات خود است، و توجّه به حصول نتيجه توجّه به خود است، و اين خودپرستى است نه خداپرستى، و تكثير است نه توحيد، و تلبيس است نه تجريد.

دوم، نعمت معرفت اسماء است. و اين نعمت منشعب شود به حسب كثرت اسمائى. و اگر مفردات آن حساب شود، هزار است، و اگر با تركيبات دو اسمى يا چند اسمى حساب شود، از حدّ احصا خارج است- وَ انْ تَعُدّوُا نِعْمَةَ اللّه لا تُحْصُوها. و توحيد اسمائى در اين مقام، نعمت معرفت «اسم اعظم» است كه مقام احديّت جمع اسماء است. و نتيجه معرفت اسماء بهشت اسماء است، هر كس به‌اندازه معرفت يك اسم يا چند اسم فردا يا جمعا.

سوم، نعمت معرفت افعالى است، كه اين نيز شعب كثيره غير متناهيه‌

[٤٥٨] - رساله عروة الوثقى، صفحه ٣٨.