کم و بیش در شرایطی مثل شرایط پیروان خود باشند. لهذا لازم است که از جنس بشر باشند، یعنی مانند دیگران محکوم قوانین خاص انسانی طبیعت باشند: متولد شوند، دوران شیرخوارگی، طفولیت، جوانی، پیری و سپس مرگ را طی کنند، گرسنه بشوند و غذا بخواهند، تشنه بشوند و به آب نیازمند بشوند، مانند دیگران دارای خشم و شهوت باشند و مانند دیگران آسیب پذیر باشند. فقط در این صورت است که عملًا میتوانند مقتدا و پیشوا باشند، و الّا اگر از جنس دیگر بودند وضع آنها عملًا تأثیری در روحیه مردم نداشت، میتوانستند منطقاً مردم را قانع کنند ولی نمیتوانستند احساسات مردم را برانگیزند و عملًا مردم را به دنبال خود بکشانند. اثر سیره این است که بر روی احساسات مردم اثر میگذارد، و الّا درست مثل این است که به انسان بگویند: بیا مثل ماهی در آب زندگی کن و مثل کبوتر در هوا پرواز کن و روی درخت لانه و آشیانه بساز. او میگوید: آخر من انسانم، ساختمان من غیر از ساختمان ماهی و کبوتر است. اما اگر انسانی زیردریایی و یا هواپیما ساخت و با آنها در اوج فضا و قعر دریا حرکت کرد، بهتر میتواند مردم را به تبعیت و پیروی وادار کند و الّا در صورت اول هرچه انسان بخواهد منطق پرواز و حرکت زیر دریا را نشان بدهد، با اینکه منطق درستی است بشر قانع نمیشود ..

متأسفانه با اینکه پیغمبران بشرند مثل ما (قل انما انا بشر مثلکم ...) ما با واهمه و تخیل خود کاری کردهایم که جنس آنها را از خود جدا فرض کردهایم و حال آنکه: لقد جاء کم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم ... ما آنها را در بالای ابرها قرار دادهایم که دست ما به آنها نرسد، آنها را به آسمان بردهایم (آسمان خیال) و حال آنکه زمینیاند و باید زمینی باشند. به همین دلیل هرگز از سیره آنها استفاده نمیکنیم، یعنی علاقه و ایمان ما به صورتی درآمده که ما را محروم کرده است ..

این جمله: «کار پاکان را قیاس از خود مگیر» به اندازه صدها کتاب روحیه ما را خراب کرده است و حال آنکه مضمون این بیت و مقصود گوینده آن که مولوی است صحیح است. مقصود او این است