یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥ - سیره نبوی - خلق و خوی الهی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٤٥

میدهد، به اصطلاح آدمهای احساساتی هستند. بعضی اخلاقشان اخلاق عقلی است، یعنی صرفاً مبتنی است بر حسابگریهای خشک عقل ولو فضایل عقلی. ولی نوعی خلق و خوی هست که باید آن را خلق و خوی الهی دانست، با هیچ یک از آن حسابها جور درنمی آید، مبادی متعارف تشکیل دهنده شخصیت بشری کافی نیست برای چنین روش و رفتاری ..

این مطلب را به صورت یک مقدمه میتوانیم بیان کنیم ..

مقدمه دوم این است که میدانیم از پیامبران یک سلسله مآثر ظهور میکند که دلیل صدق دعوی آنهاست. قرآن از این مآثر به «آیه» تعبیر میکند، همچنان که همه عالم را به نام آیات وجود خدا یاد میکند و همچنان که قسمت قسمت مطالب قرآن نیز آیات خوانده شده است، مثلًا: و ما منعنا ان نرسل بالایات الّا ان کذب بها الأولون، هذه ناقة اللَّه لکم ایة، و جئتکم بایة من ربکم، و ما کان لرسول ان یأتی بایة الّا باذن اللَّه..

ولی متکلمین اسلامی از آیاتی که دلیل صداقت و حقیقت انبیاست، با کلمه «معجزه» تعبیر کردهاند و تعبیر ناقصی است ..

آیات، منحصر به افعال (افعالی که بشرِ دیگر قادر به مثل آن نیست) نمیباشد. اخلاق هم میتواند آیه باشد، همچنان که علوم و معارف هم میتواند. به عبارت دیگر سبک رفتار که همان اخلاق است نیز میتواند آیه باشد، بلکه شخصیتش آیه باشد. به علی علیه السلام منسوب است: ای ایة للَّه اکبر منی؟ کلمه «آیة اللَّه» خصوصاً کلمه «آیة اللَّه العظمی» خیلی کلمه بزرگی است ..

کلمه «ربانیون» در قرآن و در کلمات بزرگان دین، مخصوصاً کلمه «عالم ربانی» در سخنان علی علیه السلام یا کلمه «ربّیون» در قرآن (احتمالًا) که میفرماید:.

و کأین من نبی قاتل معه ربیون کثیر فما وهنوا لما اصابهم فی سبیل اللَّه و ما ضعفوا و ما استکانوا.