یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٩ - موعود اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣٨٩

اومانیسم اسلامی است [١]. درباره اصل سازگاری با طبیعت باید گفت که واقعاً طبیعت مادر انسان است [٢]، نوعی رابطه معنوی بین انسان و طبیعت هست، صلاح انسان موجب رحمت طبیعت میشود.

در آن حال، طبیعت مانند مادری شیرده است که تماس دست فرزند و لب فرزند با پستان او موجب رگ کردن و پرشدن و ریزش پستان مادر میشود، برخلاف حالت نارضایی که شیر خود را به اصطلاح بالا میدهد. و اساساً رابطه طبیعت و انسان که گاهی تیره و خشم آلود و گاهی صاف و مهرآمیز [است] از اصول معارف قرآن است. قرآن در مورد روابط تیره و خشم آلود طبیعت با انسان است که از: فمنهم من ارسلنا علیه حاصباً و منهم من اخذته الصیحة و منهم من خسفنا به الارض و امثال اینها دم میزند ..

در مورد پیروزی صلاح و تقوا بر زور و زر و فریب باید گفت برخلاف زعم بعضی ظلم و دروغ و تبعیض و فریب لازمه لاینفک سیاست عالم نیست، آنچنان که برخی به این دلیل حکومت علی علیه السلام را محکوم میکنند و میگویند با صلاح و تقوا و درستی کارها رو به راه نمیشود، دروغ و تقلب و ستم و اجحاف لازمه بقاست و مشروع است آنچنان که در روش سیاستمداران امروز هست. در حقیقت باید گفت این اصلِ انتخاب صالح است- نه انتخاب اصلح- که مفهوم نسبیت دارد ..

عنصر فلسفی [این نوید] عبارت است از دید خوشبینانه و امیدوارانه به دوام و بقای بشریت به حکم: ان اللَّه یحی الارض بعد

---

[١] درباره اینکه و یذهب الشر و یبقی الخیر که هم شامل اصل صلح و صفا و ضد جنگ میشود و هم شامل اصل تربیت، باید گفت که برخلاف زعم بعضی وجود شر در جامعه انسانی یک ضرورت لاینفک نیست، قلع و قمع شدنی است.[٢] اینجا باید از اصل تأثیر متقابل و بهطور اعم و اصح اصل وابستگی اشیاء که هگل و بعد مارکسیسم مطرح کردهاند بحث کنیم، با این تفاوت که آنها این رابطه را فقط در حد مکانیسم میبینند، از لحاظ امور معنوی رابطه و تأثیری قائل نیستند ولی در معارف اسلامی این رابطه نیز وجود دارد و از این جهت است که تمام جهان یک واحد زنده است.