یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٤ - صلح امام حسن علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ٣١٤

لاتکون فتنة ...» [بداند.] علی در زمان خلافت عثمان فرمود:.

واللَّه لاسلمنّ ما سلمت امور المسلمین و لم یکن فیها جور الّا علی خاصة..

یکی از بزرگترین فضائل و مزایای علی علیه السلام کوششی است که در آن وقت برای حفظ وحدت اسلامی به کار برد ..

علی نیز قرارداد حکمیت با معاویه امضا کرد ..

اما اشکال تسلیم: باید گفت امام حسن به آن صورت تسلیم نشد.

تسلیم یک وقت به صورت تسلیم بلاشرط و دست در دست طرف دادن و به اسارت او در آمدن [است] که او به هر شکلی که میخواهد عمل کند. اگر به این صورت باشد، بلاشک عزت و کرامت نفس اجازه نمیدهد. این همان است که امام حسین ابا داشت و امام حسن هم این طور تسلیم نشد بلکه قرارداد خوبی با امکانات آن وقت امضا کرد، گو اینکه معاویه عمل نکرد. و یک وقت تسلیم به معنی واگذاری حکومت است به طرف. این مانعی ندارد. این همان است که علی در مدت بیست و پنج سال داشت و میگفت: لاسلمنّ ما سلمت امور المسلمین و سایر ائمه هم همیشه داشتند. به عبارت دیگر امام حسن حکومت را تسلیم کرد نه خودش را ..

ائمه دیگر غیر از امام حسین جنگ گرم نداشتند، اما همیشه جنگ سرد را به شدت تعقیب میکردند و گاهی اثر جنگ سرد بیشتر است، موقع جنگ سرد است ..

علیهذا اسلام، هم دین صلح است و هم دین جنگ؛ در عین اینکه طرفدار صلح و آرامش است، گاهی و در مواقع بالخصوصی جنگ را ضروری میداند ..

٢. باقی میماند تشریح این نکته که شرایط زمان امام حسن، هم با اوایل زمان حضرت امیر که با معاویه جنگید فرق داشت و هم با زمان به حکومت رسیدن یزید فرق داشت.