یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩ - سیره نبوی در تبلیغ اسلام - دانشکده الهیات مشهد، فروردین ٥٣

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٩، ص: ١٩

در تبلیغ ..

٢. متدها و اسلوبها مربوط است به روشهای استفاده از سرمایهها، مثلًا یکی از اسلوب خشونت و دیگری از نرمی [استفاده میکند،] یکی فردی است دیگری اجتماعی، یکی مستبدانه است و دیگری دموکرات مآبانه، یکی با دفع الوقت است و دیگری فرصت جویانه، یکی با نیروی علم و دیگری با نیروی اخلاق ..

تبلیغ یعنی چه؟ تبلیغ یعنی رساندن پیام اسلام به آخرین حد ممکن، یعنی به قلبها و روحها و در اعماق اجتماع. حالا ببینیم رسول خدا برای اینکه این پیام را به ضمیر افراد و قلب اجتماع برساند چه کرد.

از چه نقطه و از چه افرادی، در مقابل چه طبقهای جبهه گیری کرد؟ آیا با نظام اجتماعی کار داشت یا نه؟:

الف. رسول خدا کار خود را از کجا و درباره چه کسانی شروع کرد؟ از متن شروع کرد یا از حاشیه؟ از متن، از زیربنای فکری اسلام یعنی از توحید (قولوا لا اله الّا اللَّه تفلحوا)، از مبارزه با بتها و سمبولهای اجتماع فاسد آن روز، نه فی المثل از آداب سر سفره نشستن و شارب زدن و ناخن گرفتن، چون خانه از پای بست ویران بود و نمیشد او در بند نقش ایوان باشد، یعنی سروکارش از ابتدا با محور نظام اجتماعی فاسد آن روز بود. از چه کسانی آغاز کرد؟ از نزدیکترین اشخاص به خودش، از بنی هاشم. حرکت نکرد به قبایل دوردست یا هجرت نکرد به خارج عربستان، با اینکه هر دعوتی در خارج مسقط الرأس صاحب دعوت، بیشتر شانس پذیرش دارد.

پیشقدمی در عمل.:

ب. پیشقدمی خودش، ایمان و عمل خودش.

اعمال حکمت:

ج. اعمال حکمت و تعقل و بیدار کردن عقلها، نه [بر تنویم] [١] و تعبد محض و جلوگیری از لم و لا نسلّم.

استقامت.:

د. سرسختی در تبلیغ و استقامت عجیب.

سفرهای تبلیغی:

ه. سفرهای تبلیغی خودش به طائف، به میان قبایل در ایام حج، اعزام مبلّغ به یمن، به مدینه به میان ثقیف و بنی غفار