یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٨ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٨٨

٥. یک مطلب در اینجا این است که مسئله توحید یک مسئله صرفاً تعبدی نیست که تعبداً یک چیزی را توحید و اخلاص بدانیم و تعبداً چیزی را شرک و بت پرستی بشناسیم، بلکه یک مسئله عقلی است. دستورهای ایجابی یا سلبی اسلام در این زمینه براساس حقایق واقعی است که برای عقل انسان قابل درک است و نمیتواند ضد حکم عقل بوده باشد. همچنان که در توحید ذاتی و توحید صفاتی و توحید افعالی نیز تقلید و تعبد جایز نیست، در توحید در عبادت نیز تقلید و تعبد جایز نیست. ما مثلًا نمیتوانیم به دیگران بگوییم که اختلاف نظر ما و شما در یک مسئله فرعی و فقهی است، اصولی نیست، فقه ما استغاثه و توسل را جایز میداند و فقه شما جایز نمیداند، فقه ما اینها را توحید میداند و فقه شما شرک، همچنان که فقه ما مثلًا در وضو مسح پا را واجب میداند و فقه شما شستن پا را.

کما اینکه آنها نیز به عنوان یک مسئله فرعی و فقهی نمیتوانند ما را تخطئه کنند، باید از نظر اصول دین با ما بحث کنند و باید اعتراف کنند که این مطلب که مربوط به اصول دین است مثل سایر مطالب مربوط به اصول دین جنبه عقلانی دارد. هرچند ممکن است کسی جنبه اصول دینی این مطلب را اقرار داشته باشد ولی جنبه عقلانیت آن را اعتقاد نداشته باشد، بلکه از ضروریات خود دین بداند مثل معاد که از اصول دین است و در عین حال باید کیفیت و خصوصیت آن را از متن قرآن و گفتار رسول خدا اقتباس کرد ..

٦. مسئله پروراندن جنین در خارج رحم که کلیسا جنجال راه انداخت و ما در مقاله «قرآن و مسئلهای از حیات» آن را بحث کردیم ..

کلیسا با همچو عقاید احمقانهای، مسلمانان را میخواهد موحد نشمارد و آنگاه اخیراً عنایت بفرماید و بگوید خیر، اللَّه مسلمین همان خدای واقعی است ..

٧. پس نمیتوان گفت بعضی اعمال ذاتاً عبادت و پرستش است خواه آنکه مقرون به اعتقاد به الوهیت باشد یا نباشد، و نمیشود گفت مثلًا خم شدن تا یک حد معین عبادت نیست، از آن حد که تجاوز کرد