یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥ - اسلام و عمل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٤٥

١٧. راجع به اینکه اجمالًا چه کسانی اهل نجاتند و چه کسانی نیستند از این نظر که آیا اکثریت مردم اهل نجاتند یا اهل هلاکت، فلاسفه الهی نیز در مباحث خیر و شر و اشکالاتی که در آن باب هست بحث کردهاند. رجوع شود به شرح اشارات (نمط هشتم)، جلد ٣، صفحه ٣٢٥ و اسفار، جلد ٣، صفحه ١١٧. در اسفار از جمله اشکالات نقل میکند:.

و منها انکم زعمتم ان الخیر فی العالم کثیر و الشر قلیل. نحن اذا نظرنا فی انواع الکائنات وجدنا الانسان اشرف الجمیع و اذا نظرنا الی اکثر افراده وجدنا الغالب علیهم الشرور لوجود افعال قبیحة و اعمال سیئة و اخلاق و ملکات ردیة و اعتقادات باطلة و بالجملة الغالب علیهم طاعة الشهوة و الغضب بحسب القوة العملیة و الجهل المرکب بحسب القوة النظریة و هذان الامران مضران فی المعاد مولمان للنفس، موجبان للشقاوة فی العقبی، مانعان عن السعادة الاخرویه فیکون الشر غالباً علی هذا النوع الذی هو الثمرة القصوی و العنایة العظمی لوجود هذه الاکوان و ابناء عالم العناصر و الارکان و اما الاستمتاع بالشهوة و اللهو و اللعب الذی هو السعادة الدنیویة التی هی فی التحقیق شقاوة فهو معذلک حقیر جداً بالنسبة الی ما یحرمونه من السعادة الحقیقیة و یکتسبونه من نار الجحیم و العذاب الالیم ..

و اجیب عن هذا بان احوال الناس فی العقبی کاحوالهم فی النشأة الاولی علی ثلثة اقسام: الاول هم البالغون فی الحسن و الصحة و الثانی المتوسطون فیهما و هم الاکثر علی تفاوتهم فی درجات التوسط و القسم الثالث البالغون فی النقصان الممنوّون بالقبح و السقم و العاهات و هؤلاء اقل من المتوسطین و اذا نسبتهم الی مجموع القسمین الاولین کانوا فی غایة ما یکون من القلة و الحقارة بالنسبة الیهم فکذلک احوال النفوس فی الاخرة علی ثلثة اقسام: الاول الکاملون فی القوتین البالغون فی