یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٦ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٢٦

صفحه ٩ عقاید اشاعره را اینطور خلاصه میکند:.

١. احکام خدا مبنی بر مصلحتی نیست ..

٢. چیزی در عالم علت چیزی نیست ..

٣. در اشیاء خواص و تأثیر نیست ..

٤. خدا نیکان را (اگر) بی جهت سزا دهد، بی انصافی نیست ..

٥. انسان را در افعال خود قدرت و اختیار نیست ..

اما عقاید یک نفر فلسفی (معتزلی) اینطور است:.

تمامی کارهای خدا و احکام خدا مبنی بر مصلحت است و حتی ذرهای خالی از مصلحت نیست ..

او نظام عالم را براساس مضبوط و با قاعدهای استوار ساخته که هیچ وقت خللی در آن راه نمییابد ..

در اشیاء خواص و تأثیری گذاشته که هیچ وقت از آنها منفک نمیشود ..

او انسان را در افعال خویش مسئول و مختار قرار داده است ..

در صفحه ١٢ میگوید:.

محدثین سرگرم کار خود بودند و آنقدر سرگرم نقل و نقد حدیث بودند که صدای مردم به گوششان نمیرسید. لهذا وقتی که از آنها سؤال میشد خدا که جسم نیست چگونه بر عرش مینشیند، میگفتند: الکیف مجهول و السؤال بدعة ..

در صفحه ١٤ میگوید:.

اگرچه برای اختلاف عقاید، تمام عوامل و اسباب فراهم بود لکن آغاز آن از سیاست و پولیتیک یا مقتضیات مملکتی بوده.

در زمان امویان چون بازار سفاکی رواج داشت قهراً در طبایع شورش پیدا میشد، لکن هر وقت کلمه شکایتی از زبان یکی در میآمد طرفداران حکومت حواله به تقدیر کرده، به این