الهیین یک شخص و فرد به شکل یک عامل در عرض سایر عوامل و پرزورتر از آنها جلو سایر عوامل را میگیرد و خودش بشخصه حکومت میکند. ایضاً بنا بر هر دو نظر یکی از اصول و نوامیس، اصل فعالیت و سعی و همت و کوشش است ..

٨. در جلد دوم نشریه سالانه مکتب تشیع، صفحه ١٥١ آقای طباطبایی از توحید صدوق نقل میکنند:.

جاء الیه (علی علیه السلام) رجل فقال: یا امیرالمؤمنین، اخبرنی عن القدر. فقال: بحر عمیق فلا تلجه. فقال: یا امیرالمؤمنین، اخبرنی عن القدر. قال: طریق مظلم فلا تسلکه. قال: یا امیرالمؤمنین، اخبرنی عن القدر. قال: سرّ اللَّه فلا تتکلفه. قال: یا امیرالمؤمنین، اخبرنی عن القدر. فقال امیرالمؤمنین علیه السلام: اما اذا ابیت فانی سائلک اخبرنی أکانت رحمة اللَّه للعباد قبل اعمال العبادام کانت اعمال العباد قبل رحمة اللَّه؟ قال (الراوی): فقال له الرجل: بل کانت رحمة اللَّه للعباد قبل اعمال العباد. فقال امیرالمؤمنین علیه السلام (مخاطباً لاصحابه): قوموا فسلّموا علی اخیکم فقد اسلم و کان کافراً [١] قال: و انطلق الرجل غیر بعید ثم انصرف الیه فقال له: یا امیرالمؤمنین، أ بالمشیة الاولی نقوم و نقعد و نقبض و نبسط؟ فقال له امیرالمؤمنین علیه السلام: و انک لبعد فی

[١] آقای طباطبایی اینطور توضیح میدهد که قدر یعنی ارتباط اعمال به مشیت حق و حضرت [آن را بیان میکند] از راه اینکه نظام آفرینش مشمول رحمت یعنی رساندن اشیاء به غایات آنهاست و از آن جمله رساندن انسان از طریق اعمال اختیاری به غایات کمالیه است و از طرفی تعلق اراده به رسانیدن رحمت از راه جزای عمل بدون تعلق اراده به خود اعمال معنی ندارد، پس خود اعمال نیز مورد تعلق اراده حق خواهد بود، پس قدر شامل است بر همه چیز حتی اعمال انسانها و البته تعلق اراده حق به عمل انسان مستلزم بطلان تأثیر اراده خود انسان نخواهد بود زیرا علیت حق سبحانه نسبت به اشیاء علیت عامه را ابطال نمیکند، پس در حقیقت اراده حق به اراده انسانی که موجد فعل است تعلق میگیرد و به عبارت دیگر حق سبحانه فعل اختیاری انسان را میخواهد نه فعل انسان را بدون اتصاف به صفت اختیار.