یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٦ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٥٦

الاوهام لتدرک منقطع قدرته و حاول الفکر المبرأ من خطرات الوساوس ان یقع علیه فی عمیقات غیوب ملکوته و تولهت القلوب الیه لتجری فی کیفیة صفاته و غمضت مداخل العقول فی حیث لاتبلغه الصفات لتناول علم ذاته ردعها و هی تجوب مهاوی سدف الغیوب متخلصة الیه سبحانه فرجعت اذ جبهت معرفة بانه لاینال بجور الاعتساف کنه معرفته و لا تخطر ببال اولی الرویات خاطرة من تقدیر جلال عزته ... و اشهد ان من ساواک بشیء من خلقک فقد عدل بک و العادل بک کافر بما تنزلت به محکمات آیاتک و نطقت عنه شواهد حجج بیناتک و انک انت اللَّه الذی لم تتناه فی العقول فتکون فی مهبّ فکرها مکیفاً و لا فی رویات خواطرها فتکون محدوداً مصرّفاً..

توحید- معرفة اللَّه

١. معرفت به معنی شناختن است و علم به معنی دانستن و هر دو از نوع اطلاع و آگاهی است ولی به خدا نسبت به مخلوقات، عالم گفته میشود نه عارف و به انسان نسبت به خدا (غالباً) عارف گفته میشود نه عالم و به انسانها نسبت به غیر خدا در مواردی عالم و در مواردی عارف گفته میشود ..

گفتهاند معرفت بازدانستن است و از این جهت به خداوند عارف گفته نمیشود. راغب اصفهانی در مفردات میگوید: معرفت آن است که از تفکر در آثار شئ به دست آید و از این جهت به خداوند عارف گفته نمیشود. ولی این نظر درست نیست ..

در مطوّل، اول فن معانی میگوید: معرفت به ادراک جزئی یا بسیط گفته میشود به خلاف علم که در مورد مرکب و کلی گفته میشود و لهذا «عرفت اللَّه» صحیح است و «علمت اللَّه» صحیح