درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢١ - خلاصه نظر مرحوم آخوند در باب موضوع حرکت جوهری

جلسه سی و ششم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. «و الشیخ الرئیس أیضاً استصعب ذلک واعترف بالعجز عن إثبات موضوع ثابت ...» [١] ..

بحث درباره ضرورت موضوع ثابت و باقی در هر حرکت و از آن جمله در حرکت جوهری بود. گفتیم اینکه هر حرکتی نیازمند به یک موضوع ثابت و باقی است امری است که مورد قبول حکما و فلاسفه است و همین خود باعث شده است که امثال بوعلی حرکت جوهری را انکار کنند. گفتهاند اگر حرکت در مقولات عرضی باشد موضوع یا متحرک در مقوله، جوهر است و این متحرک در جمیع مراتب حرکت، ثابت و باقی است. پس ما در اینجا متحرک و مافیه الحرکه که از ارکان حرکت هستند هردو را داریم ولی اگر بنا باشد خود جوهر مافیه الحرکه باشد در این صورت در مورد موضوع حرکت دچار اشکال میشویم.

خلاصه نظر مرحوم آخوند در باب موضوع حرکت جوهری

دیدیم که مرحوم آخوند در اینجا بنای سخنشان بر این است که ما قبول میکنیم که هر حرکتی نیازمند به متحرک است و باید نوعی مغایرت میان متحرک و مافیه الحرکه باشد؛ با