درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٥ - جلسه سی و چهارم

جلسه سی و چهارم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. «و أما الذی ذکره الشیخ و غیره فی نفی الاشتداد الجوهری من قولهم لو وقعت ...» [١] ..

مرحوم آخوند از اینجا اشکالات شیخ بر حرکت جوهری را ذکر میکنند و جواب میدهند. مطالب چند جلسه گذشته را باید به یاد داشته باشیم تا بتوانیم پیشاپیش جواب اشکالات شیخ را بدهیم. ایشان در «تنبیهٌ و توضیحٌ» سه مطلب را بیان کردند:

مطلب اول: لازمه حرکت اشتدادی اصالت وجود است.

مطلب دوم: انقلاب ذات- یعنی اینکه شیء دارای ذات و ماهیتی باشد و بعد دارای ذات و ماهیت دیگری شود- در حرکات اشتدادی نه تنها ممکن است بلکه واقع میشود و نوعی تبدل ذات برای شیء واحد صورت میگیرد.

مطلب سوم: یک نوع شبه تضاد و تناقضی در باب حرکت وجود دارد و حرکت به نحوی جامع اضداد است. خود حرکت یا شیء در حال حرکت، هم واحد است و هم کثیر، هم بالقوه است و هم بالفعل، هم مستمرالبقاء است و هم دائم الزوال ما مطلب چهارمی از خود مرحوم آخوند اضافه کردیم و آن این بود که شیء در حال