درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٩ - برهان بر اصالت وجود از راه حرکت اشتدادی

همچنین میگوید این مسئله که نفس، مزاج نیست آنقدر برهان دارد که احتیاجی به این حرفها نیست.

این سخن که «نفس در عین اینکه باقی است متغیر است» به چه معناست و آیا حاوی تناقض نیست؟ پاسخ این است که نفس برخلاف عقل که یک حقیقت مجرد است یک حقیقت نیمه مادی و نیمه مجرد است، یعنی پایی در ماده دارد و سری بیرون از ماده. نفس از آن جهت که در ماده است متغیر است و از آن جهت که بیرون از ماده است ثابت است. پس در اینجا تناقضی نیست. این یک مطلب داخل پرانتز بود و حال به «تنبیهٌ و توضیحٌ» میپردازیم.

برهان بر اصالت وجود از راه حرکت اشتدادی

در این «تنبیهٌ و توضیحٌ» مرحوم آخوند سه مطلب را بیان کرده است که هر سه مطلب جزء سخنان اختصاصی مرحوم آخوند و از نفایس نظرات ایشان است. یک مطلب این است که ایشان در همین جا از فرصت استفاده کرده و برهانی بر اصالت وجود اقامه میکند. یکی از براهین اصالت وجود از راه حرکت اقامه شده است. به قول حاجی در منظومه: