مسافت هم به نوبه خود دارای اجزای لایتجزی است که نقطه نام دارد. مثلًا یک ساعت عبارت است از ٦٠ دقیقه و هر دقیقه ٦٠ ثانیه است و هر ثانیه به عنوان مثال از یک میلیون کوچکترین واحد زمان (آن) تشکیل شده است. پس یک ساعت، فرضاً میشود ٣٦٠٠ میلیون واحد زمان. پس مسافتی که در یک ساعت طی میشود از ٣٦٠٠ میلیون نقطه تشکیل شده است. اگر شیء یک ساعت ساکن باشد به این معناست که در ٣٦٠٠ میلیون آن، در یک نقطه ساکن است اما اگر متحرک باشد معنایش این است که در این مدت در ٣٦٠٠ میلیون نقطه وجود پیدا میکند، یعنی شیء به عدد آنات دارای «بودن» است. چشم بشر چون این سکونات را احساس نمیکند آن را به صورت یک جریان مستمر میبیند در صورتی که استمراری در کار نیست، بلکه بودنهای جدای از یکدیگر است که در کنار هم قرار گرفتهاند و آن- طبق این قول- همان است که به آن «شدن»، حرکت، جریان و سیلان گفته میشود. این ذهن انسان است که مفهومی به نام سیلان و حرکت ساخته است. در واقع هر حرکتی عبارت است از مجموعی از سکونات متوالی در نقاط متوالی در آنات متوالی. پس حرکت چیزی جز مجموعی از کوچکترین سکونات نیست.

این فرض که معنای حرکت در مقوله، مثلًا «أین»، این است که متحرک در هر آنی در نقطهای از نقاط مسافت وجود دارد به این معنا که در هر آنی فردی «بالفعل» از مسافت را دارد قطعاً باطل و محال است. در این صورت متحرک مثلًا ٣٦٠٠ میلیون بار در ساعت تلبس بالفعل به مقوله أین پیدا میکند. مطابق این قول «للمتحرک فی کل آن فرد من المقولة بالفعل». در اینجا قید «بالفعل» را نباید فراموش کرد. پس حرکت میشود مجموع بودنهای بالفعل که هر بودن جدای از دیگری است و در عین حال این بودنها در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. مطابق این نظریه حرکت ماهیتی غیر از سکون ندارد و در واقع سکونهای پی در پی «حرکت» نامیده شده است.

قبلًا گفتیم که ادله زیادی بر بطلان این نظریه در مورد ماهیت حرکت میتوان اقامه کرد. حرکت نقطه مقابل سکون است. هر حرکتی خودش نوع خاصی از بودن است نه

[١]. [در اینجا و در مثالی که در پاراگراف بعد میآید برای روشن شدن فرض مورد بحث، برای «آن» امتداد فرض شده است. اندکی بعد خواهد آمد که «آن» حد زمان است و دارای هیچ گونه امتدادی نیست.]