ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٦٦ - مقصود و تفسير

شدّ و سختى است. و چيزى كه دلالت ميكند بر اينكه عرب سجّين را نميشناخت آن قول خدا( (وَ ما أَدْراكَ ما سِجِّينٌ)) زجاج گويد: يعنى اين از آن چيزها نيست كه تو و قومت دانسته باشى. سپس براى تفسير اين گويد( (كِتابٌ مَرْقُومٌ)) يعنى پرونده معلومى است كه در آن نوشته شده چيزهايى كه آنها را ناراحت و چشمانشان را تيره و تار نمايد.

و برخى گفته‌اند: معناى مرقوم اينست كه بشرى براى ايشان رقم زده مثل اينكه آنها را علاقه و نشانه گذارده كه بآن كفّار شناخته ميشود. و وجه صحيح و درست اينست كه‌( كِتابٌ مَرْقُومٌ‌) تفسير سجّين نيست براى اينكه سجّين چيزى از( كِتابٌ مَرْقُومٌ‌) نيست (زيرا گفته شد كه سجّين محلّى است در انتهاى، و عمق زمين هفتم).

و جز اين نيست كه‌( كِتابٌ مَرْقُومٌ‌) تفسير كتاب ياد شده در آيه‌( إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ) كه آن كتاب مرقوم يعنى مكتوب و نوشته شده كه حروف آن روشن و خوانا است‌( (وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ)) اين تهديد است براى كسى كه پاداش و كيفر كردار روز قيامت را تكذيب نموده و تصديق نكند و صاحب نظم ياد كرده كه اين منتظم بقول خدا.( يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ‌) است و البتّه قول خدا.( كَلَّا إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ) و آنچه متّصل بآنست جمله معترضه بين آنهاست. آن گاه خداى سبحان تفسير كرد مكذّبين را و فرمود:

((الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ)) آنهايى كه تكذيب ميكنند روز پاداش را زيرا كسى كه باطل را تكذيب كند. وعيد و بيم، متوجّه او نخواهد شد بلكه كسى كه باطل را تكذيب كند ممدوح است آن گاه گفت‌( (وَ ما يُكَذِّبُ بِهِ)) يعنى تكذيب روز پاداش نكند( (إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ)) مگر هر متجاوز از حقّ بباطلى‌( (أَثِيمٍ)) بسيار