ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٦٢ - دليل

١٣- بى گفتگو قيامت و بعثت يك فرياد است.

١٤- پس آن گاه ايشان در روى زمين هموارى باشند (بعد از آنكه در درون زمين بودند.)

قرائت:

اهل كوفه غير حفص و قتيبه و نصير و رويس از يعقوب (ناخره) را با الف قرائت كرده و ديگران (نخره) بدون الف. ابو عمرو دورى و حمدون از كسايى نقل كرده كه باكى نيست ناخره را خوانده شود يا نخره. و در قرائت شواذ ابى حياة حفره بدون الف قرائت كرده و نافع (غير قالون) و يعقوب (انّا لمردودون) بيك همزه بغير مدّ. و (اذا كنّا) بدون همزه استفهام خوانده است. ابن عامر و كسايى (ء انّا لمردودون با دو همزه) و (اذا كنّا) را بيك همزه قرائت كرده چنان كه گذشت. و ابن كثير (انّا اذا كنّا) و (ء انّا لمردودون) را بيك همزه استفهام بدون مد خوانده و ابو عمر با استفهام در هر دو با همزه ممدوده قرائت كرده. و عاصم و حمزه و خلف در هر دو با همزه مشخّص خوانده و ذكر آن مشروحا در چند موضع گذشت.

دليل:

نخره و ناخره دو لغت ميباشند فرّاء گويد: نخره پوسيده و ناخره تو خالى را گويند زجاج گويد: ناخره بيشتر و بهتر است براى شباهتش بآخر آيات اين سوره بعضى از آن به بعضى ديگر مثل خاشر و حافره. و امّا دليل در حفره پس او اراده كرده حافره را مثل قرائت عموم پس الف حذف شده بجهت تخفيف چنان كه در شعر زير حذف شده.