فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٧ - بازخوانى مفهوم نشوز زن و مرد در قرآن حامد مصطفوى فرد
ملاحظه مىشود، ايشان ظهور خطبه پيامبر اكرم(ص) را در ارتكاب فحشا مىدانند و با توجه به اين پيش فرض كه نشوز به معناى عدم اطاعت است، ناظر بودن اين روايت به آيه را نفى كرده و زدن را مربوط به صدور فحشا از جانب زن مىدانند، نه عدم فرمانبردارى وى.
نكته مهم اينجاست كه اين روايت با عبارات متفاوتى همچون «أن ياتين بفاحشة مبينة»، «أن لا يوطئن فرشكم أحداً تكرهونه»، «ان لا يوطئن فرشكم أحداً غيركم و لا يأذن في بيوتكم لأحدٍ تكرهونه»، «أن لا يوطئن أحداً فرشكم و لا يدخلن أحداً تكرهونه بيوتكم إلاّ بإذنكم و ألا يأتين بفاحشة» نقل شده است؛ بنابراين، نقل به معنا در اين روايت ـ به ويژه با توجه به طولانى بودن خطبه پيامبر(ص)- امرى مسلم است. آنچه كه در نقل تمامى روايات مشترك است، سخن از تحقق خيانت و يا خوف خيانت مىباشد كه براى اثبات ادعاى ما كافى است. اما آن دسته از روايات كه سخن از راهدادن بيگانه به خانه مىگويند، با توجه به اينكه اين مطلب يكى از مصاديق خوف نشوز (خيانت) تلقى مىشود، به مضمون آيه نزديكتر است.
برخى از رواياتى نيز كه در تفسير آيه ١٢٨ سوره نساء وارد شدهاند، در نگاه اول به نظر مىرسد كه با مبناى ما در تحليل نشوز مغايرت دارند؛ مانند روايتى از امام صادق(ع) كه حلبى نقل مىكند: «سألته عن قول الله عز وجلّ: «و إن امرأة خافت من بعلها نشوزاً أو إعراضاً» فقال: هي المرأة تكون عند الرجل فيكرهها فيقول لها: إنّي أريد أن أطلّقك، فتقول له: لا تفعل إنّي أكره أن تشمت بي و لكن انظر في ليلتي فاصنع بها ما شئت و ما كان سوى ذلك من شىء فهو لك و دعني على حالتي فهو قوله تبارك و تعالى: «فلا جناح عليهما أن يصلحا بينهما صلحاً»، و هو هذا الصلح» (١٢٨) . حال آنكه، شايد اين روايت براى تبيين مفهوم «اعراض» باشد، نه
(١٢٨) كلينى، الكافى، ج٦، ص١٤٥.