ثانياً، تعبير آيه اين است «فاذن مؤذّن»، يعنى يك نفر اعلام كرد و اطمينان نداريم كه حضرت يوسف به او دستور داده باشد كه اين گونه بگويد؛ شايد ايشان با قراردادن جام مى‌دانست كه برادرش دستگير مى‌شود و بدون اينكه آسيبى به او برسد، به هدف خود خواهد رسيد. در تفسير شريف الميزان به هر دو مطلب اشاره شده است. (٦٦) در روايتى آمده است كه خود حضرت يوسف اين مطلب را بيان كرده است.

در باره آيه آخر هم مى‌توان گفت: اشكالى ندارد ظاهر آيه مباركه را اخذ كنيم، شايد حضرت بر اساس محاسبات نجومى مى‌ديدند كه بيمار خواهند شد. به عبارت ديگر، بجز از طريق دليل معتبر نمى‌توانيم از ظهور آيه دست برداريم و در اينجا دليل معتبرى وجود ندارد و ظاهر آيه هم قابل پذيرش است.

براى توضيح بيشتر به نقل سخن مرحوم علامه در مورد اين آيه مى‌پردازيم:

شكى نيست در اينكه ظاهر اين دو آيه كه خبر دادن ابراهيم(ع) از مريضى خود است، مربوط به نظر كردن در نجوم است. حال اين نگاه كردن در ستارگان يا براى اين بوده كه وقت و ساعت را تشخيص دهد مثل كسى كه دچار تب نوبه است و ساعات عود تب خود را با طلوع و غروب ستاره‌اى و يا از وضعيت خاص نجوم تعيين مى‌كند، و يا براى آن بوده كه از نگاه كردن به نجوم، حوادث آينده را كه منجمان آن حوادث را از اوضاع ستارگان به دست مى‌آورند، معين كند و صابئى مذهبان به اين مسئله بسيار معتقد بودند و در عهد ابراهيم(ع)، عده بسيارى از معاصرين او از صابئى‌ها بوده‌اند.

بنابر وجه اول، معناى آيه چنين مى‌شود: «وقتى همه اهل شهر خواستند از شهر بيرون بروند تا در بيرون شهر مراسم عيد خود را به پاكنند، ابراهيم نگاهى به ستارگان انداخت و سپس به ايشان اطلاع داد كه به زودى كسالت

(٦٦) همان، ج١١، ص٢٢٢.