٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥١ - سه طلاق در يك مجلس و شهادت بر طلاق آية اللّه جعفر سبحانى

رسول خدا(ص) او را نكشم؟ (٣٧)

شايان ذكر است كه محمود بن لبيد صحابى كوچكى بوده كه رواياتى از پيامبر(ص) شنيده است؛ شاهدش اين است كه احمد بن حنبل با سندى صحيح از او نقل كرده كه: رسول خدا(ص) نزد ما آمد و نماز مغرب را در مسجد ما با ما خواند. وقتى نماز تمام شد فرمود:

اركعوا هاتين الركعتين في بيوتكم للسبحة بعد المغرب (٣٨)؛

اين دو ركعت را در منازلتان به عنوان نافله مغرب بخوانيد.

اين حديث نشان مى‌دهد كه محمود بن لبيد رواياتى را از رسول خدا(ص) شنيده كه ابن حجر آنها را در «الاصابة» نقل كرده است. (٣٩)

ممكن است مردى كه طبق حديث مزبور همسرش را سه طلاقه كرده، «ركانه» باشد كه درحديث دوم از او سخن خواهيم گفت.

ملاحظه مى‌كنيم كه پيامبر(ص) اين نوع از طلاق را بازى با كتاب خدا وصف مى‌كند و با شنيدن اين موضوع، آثار خشم در چهره‌اش نمودار مى‌شود. با اين وصف آيا ممكن است اين گونه طلاق دادن صحيح باشد؟!

برفرض كه محمود بن لبيد از پيامبر(ص) چيزى را نشنيده ـ همچنانكه ابن حجر در «فتح البارى» ادعا كرده (٤٠)اما به هر حال او از صحابه است و با توجه به اين كه از نظر فقهاى اهل سنّت تمامى صحابى عادلند، بدون شك مراسيل آنها حجت است.

٢ ـ ابن اسحاق از عكرمه و او از ابن عباس نقل كرده است كه:

ركانه همسرش را در يك مجلس، سه بار طلاق داد. زن به شدت غمگين شد.


(٣٧) سنن نسايى، ج٦، ص١٤٢؛ الدر المنثور، ج١، ص٢٨٣.
(٣٨) مسنداحمد، ج٥، ص٤٢٧.
(٣٩) ر.ك: ج٦، ص٦٧.
(٤٠) فتح البارى، ج٩، ص٣١٥، با اين حال گفته است: رجال او موثّق هستند و در كتاب ديگرش موسوم به «بلوغ المرام» ص ٢٢٤ گفته است: راويان او موثق هستند. و شوكانى در نيل الاوطار، ج٦، ص٢٢٧ از ابن كثير نقل كرده است كه اسناد او خوب است.