فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٢ - پژوهشى پيرامون مؤونه در خمس آیة الله رضا استادى
دادن و آنچه براى دفع شرّ از خود مىپردازد و مانند آن از چيزهايى كه لازمه يك زندگى متعارف است. (٤٦)
شهيد ثانى در اين باره چنين مىگويد:
منظور از مؤونه در باب خمس، نفقه شخص و كسانى است كه واجب النفقه او هستند؛ مانند مهمانى دادن، هديه دادن، كمك كردن به برادران دينى، آنچه حاكم جور به اجبار از انسان مىگيرد يا خود انسان به اختيار خود براى دفع شرّ مىپردازد، پرداخت حقوقى كه به واسطه نذر يا كفّاره بر او واجب مىشود، هزينههاى ازدواج و آنچه براى رفع نياز خود مىخرد از قبيل مركب، كنيز، لباس و مانند آن...و در صورت مستطيع شدن براى حج، مخارج و هزينههاى آن نيز جزو مؤونه او محسوب مىشود. (٤٧)
سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى (ره) در كتاب عروه در باره معناى مؤونه مىگويد :
منظور از مؤونه، علاوه بر آنچه انسان براى تحصيل سود و درآمد هزينه مىكند، چيزى است كه در زندگى خود و عيالش به تناسب شأن خود به آن محتاج است؛ از قبيل خوراك، پوشاك، مسكن، صدقه دادن، زيارت رفتن، هديه و جايزه دادن، مهمانى دادن، حقوقى كه به واسطه نذر يا كفاره بر عهده او مىباشد، اداى دين و يا مقدار پولى كه براى جبران خسارت بدنى يا مالى به مجنىٌ عليه پرداخت مىكند، همچنين ساير مايحتاجى كه به حسب شأن خود به آن نياز دارد از قبيل مركب، خادم، اثاثيه منزل، ظرف، فرش، كتاب و حتى هزينه و مخارج ازدواج فرزندان و ختنه آنها و مانند آن (مثل هزينه و مخارج بيمارى و فوت اهل و عيال و غير آن) از چيزهايى كه جزو نياز عرفى زندگى انسان است. (٤٨)
(٤٦) المهذب، ج١، ص١٧٨.
(٤٧) جامع المقاصد، ج٣، ص٥٣. به نظر مىرسد جمله «مصانعة من شراء» صحيح نباشد، بلكه «مصانعة من شرّ» صحيح است (مترجم).
(٤٨) مسالك الأفهام، ج١، ص٤٦٤.