فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٩ - عيوب موجب فسخ در نكاح آیت الله سید کاظم حائری
امام صادق(ع) به نقل از حضرت على(ع) مىفرمايد: وقتى مردى با زنى ازدواج كند و با او نزديكى نمايد، سپس از آن زن كناره بگيرد، زن حق خيار ندارد؛ بلكه به بلايى گرفتار آمده و بايد صبر كند؛ امّ ولدها و كنيزها اگر مرد فقط يك بار با آنان نزديكى كرده، حق خيار ندارند.
حديث عبّاد يا غياث ضبى از امام صادق(ع)، مؤيّد اين روايت مىباشد، اگر چه سند اين روايت ضعيف است: فرمود:
«إذا علم أنّه عنّين لايأتي النساء فرّق بينهما، و إذا وقع عليها وقعة واحدة لم يفرّق بينهما، و الرّجل لايردّ من عيب». (٣٨)
وقتى معلوم شود كه مرد عنّين است و نمىتواند با زنان آميزش كند، بين زن و شوهر جدايى انداخته مىشود. اگر مرد يك بار با زنش آميزش كند آنها ديگر از هم جدا نمىشوند و مرد به خاطر هيچ عيبى ردّ نمىشود .
روايت سكونى نيز مويّد ديگرى است كه به سبب وجود نوفلى در سند آن، ضعيف است. در اين حديث از امام صادق(ع) نقل شده است:
قال: «قال اميرالمؤمنين(ع): من أتى امرأة مرّة واحدة ثمّ اُخذ عنها فلاخيارلها». (٣٩)
امام صادق(ع) به نقل از اميرالمؤمنين مىفرمايد: هرگاه مردى يك بار با زنش نزديكى كند سپس از آميزش ناتوان شود، زن حق خيار فسخ ندارد.
با وجود اين روايات، سؤالى پيش مىآيد كه آيا مىتوان اطلاق صحيحه ابى بصير مرادى و موثّقه عماربن موسى را ـ كه پيشتر مطرح شدند ـ به عنن قبل از دخول، مقيّد كرد يا نه؟
به نظر مىرسد اين دو روايت، قابل تقييد به عنن قبل از دخول نيستند؛ چون در عنن بعد ازعقد، ظهور دارند و غالباً مراد از عنن در چنين مواردى، عنن بعد از دخول مىباشد؛ زيرا زمان بين عقد و دخول كم است. پس حمل اين دو حديث بر عنن بعد از عقد و قبل از دخول حمل بر فرد نادراست، مگر آن كه گفته شود چنين ندرتى به حدى نيست كه حمل
(٣٨) همان، ص٢٣٠، ح٢.
(٣٩) همان، ح٤.