مسأله ١٦. آب كر مقدار آبى است كه... و وزن آن بى اشكال ١٢٠٠ رطل عراقى است؛ ولى در تبديل اين مقدار به اوزان كنونى در بين دانشمندان اختلاف نظر ديده مى‌شود. بنابر نظر مشهور، مقدار كر ٢١٧ ٩١٣٧٧ (تقريباً ٤٢/٣٧٧) كيلوگرم مى‌باشد، ولى ظاهراً مقدار كر بيش از اين مقدار است، برخى از بزرگان مقدار آن را تقريباً ٧٧/٤٦٢ كيلوگرم دانسته‌اند و برخى ديگر ٥/٤٧٨ كيلوگرم.

بنابر اين، اگر مقدار وزن آب ٤٨٠ كيلوگرم باشد، طبق نظر تمامى دانشمندان آب كر است. حجم اين مقدار آب در آب مقطّر در دماى چهار درجه، ٤٨/. متر مكعّب، و در دماى صد درجه، حدود ٥/. متر مكعب و درساير دماها بين اين دو مقدار مى‌باشد و در غير آب مقطّر از مقدارهاى ذكر شده كمتر است. (٢١)

٢. فقيه نامدار سيد محمد كاظم يزدى (ره) در باره خون معفوّ در نماز مى‌گويد:

الثاني ممّا يعفى عنه في الصلاة الدم الأقلّ من الدرهم... و حدّه سعة أخمص الراحة؛ و لمّا حدّه بعضهم بسعة عقد الإبهام من اليد، و آخر بعقد الوسطى، و آخر بعقد السبّابة، فالأحوط الاقتصار على الأقلّ و هو الأخير. (٢٢)

در توضيح المسائل امام خمينى (ره) در اين خصوص مى‌خوانيم:

مسأله ٨٥٥... خون بدن انسان يا... اگر چه درچند جاى بدن و لباس باشد، در صورتى كه روى هم كمتر از درهم باشد (كه تقريباً به اندازه يك اشرفى مى‌شود) نماز خواندن با آن اشكال ندارد.

در بسيارى از رساله‌هاى عمليه نيز همين گونه است، بدون تفسير آن به اندازه يك اشرفى، برخى هم آن را به اندازه يك دو ريالى تعريف كرده‌اند.

با توجه به اين كه درهم مورد اشاره در روايات، امروزه در موزه‌ها يافت مى‌شود و با عنايت به ساير معيارها، مى‌توان اندازه دقيق درهم را به ميليمتر يا سانتيمتر كه براى همه

(٢١) توضيح المسائل مراجع، ج١، ص٤٦. براى آگاهى از ساير نظرها به همين منبع مراجعه شود.
(٢٢) العروة الوثقى، ج١، ص٢١٤، مسأله ٢٩٦.