محقق اردبيلى با استناد به اهتمام شارع به حفظ مال مردم و عدم تضييع آن، فتوا داده است كه براى تطهير اشيايى مانند كاغذ و برخى ميوه‌ها كه با فشار دادن در هنگام تطهير از بين مى‌روند (٥٩)، رساندن آب قليل به آنها بدون فشار دادن، كافى است.

ما در ادامه اين مقاله در مورد شيوه استنباط اين دو فقيه بزرگ، سخن بيشترى خواهيم گفت.

از فقيهان اهل سنّت، گروه بى‌شمارى را مى‌توان در اين جمع (٦٠)قرار داد. اهل سنّت به دليل فاصله گرفتن از امامان معصوم (ع) و محروم كردن خود از بهره‌مندى از اين حضرات (٦١)و مواجه شدن با فقر سند در اجتهاد، و به دليل درگير بودن با مسائل حكومتى و اجرايى و برخورد پى‌درپى با حوادث گوناگون، و به خاطر ضعف حاكم بر اصول فقه اهل سنّت، از جهت مراجعه به اصول عمليه ـ كه در اصول فقه شيعه با ساختارى منطقى و حساب شده، حضور جدّى دارد و شك و حيرت را در بسيارى از موارد از بين مى‌برد ـ ناچار شدند در استنباط احكام به امورى مراجعه كنند كه در نگاه عموم فقيهان شيعه، از منابع و اَسناد استنباط نيست، بلكه از مقاصد كلى شريعت يا از عِلَل و حكمت‌هاى خُرد احكام و يا استحسان و ذوق شخصى بوده كه بر آن لباس دليل پوشانده شده و سند استنباط قرار گرفته است. حضور مصادرى چون استصلاح(مصالح مرسله و مقاصد شريعت)، قياس و استحسان در اجتهاد بسيارى از مذاهب

(٥٨) همان، ص٤٩٠.
(٥٩) ثم انه على تقدير عدم وجوب العصر يلزم طهارة كل ما يصل اليه الماء القليل مثل القرطاس ... لانه يلزم الحرج و الضرر و مناف للشريعة السمحة و يلزم تضييع المال ... ؛ مجمع الفائدة و البرهان، ج١، ص٣٣٨.
(٦٠) قراردادن اين گروه از اهل سنّت در اين جمع با مقدارى تسامح و با توسيع در اين انديشه است. به تعبيرى ، اين انديشه مشكك بوده و داراى مراتب است؛ هرچند وجه مشترك ميان همه در اين جمع گرايش جدّى به مقاصدمى‌باشد. وگرنه پر واضح است كه فقاهت فقيهانى‌منضبط چون ابن ادريس و محقق اردبيلى را نبايد همسان با فقاهت كسانى قرارداد كه در اجتهاد خويش به منابعى موهوم اعتماد دارند. در هر صورت ـ چنان كه در متن بيان گرديد ـ ما مجدداً به فقاهت اين دو فقيه اشاره خواهيم داشت.
(٦١) اين گروه هرچند گاهى به طور غير مستقيم از امامان معصوم (ع) بهره ناكافى مى‌برده‌اند؛ لكن به دليل عدم اعتقاد به عصمت و امامت ايشان و برخى مسائل ديگر، از بهره‌مندى كافى و بايسته محروم گشتند!