زمانى كه با تغيير جنسيّت، ازدواج باطل شود آيا برشوهر سابق تمام مهر به طور مطلق، واجب مى‌شود يا چيزى بر شوهر نيست يا تمام مهر واجب است، اگر تغيير جنسيّت بعد از آميزش باشد و نصف مهر اگر قبل از آميزش باشد يا اين كه اگر زن بدون رضايت شوهر اقدام به تغيير جنسيّت كرده باشد، چيزى برشوهر نيست؟

دراين مسأله چند وجه مطرح است:

وجه اوّل: شايد اين وجه(وجوب پرداخت تمام مهر مطلقا) مقتضاى عقد نكاحى است كه درآن مهر ذكر شده است؛ زيرا زن با خود عقد، مالك مهر مى‌شود، شاهدش رواياتى است كه نماى حاصل بين عقد و طلاق را از آن زن مى‌داند؛ مانند موثّقه عبيد بن زراره كه مى‌گويد:

به امام صادق(ع) عرض كردم: مردى با زنى ازدواج كرد و مهر او را صد گوسفند قرارداد و سپس گوسفندان را به سوى او فرستاد و قبل از نزديكى او را طلاق داد، درحالى كه گوسفندان زاد و ولد كرده بودند. اين بچه گوسفندها براى چه كسى است؟ امام(ع) فرمود: اگر گوسفندان، نزد مرد، حامله بوده‌اند بايد نصف گوسفندان و نصف بچه‌هاى آنها برگردانده شوند واگر آن زمان حامله نبوده اند، نصف گوسفندان برگردانده مى‌شوند؛ اما هيچ كدام از بچه ها برگردانده نمى شوند. (٨)

درحديث فوق، ظاهر لفظ «رجوع» مالكيت زن به مجرّد عقد است ووقتى به مجرد عقد مالك مهر شد، هرگاه بعد از تغيير جنسيّت شك كنيم آيا ملكيت او بر مهر باقى مانده يا خير، مقتضاى استصحاب بقاى مهر درملكيت اوست بدون تفصيل بين كل يا نصف مهر.

اگر تغيير جنسيّت بعد از آميزش باشد مطلب فوق بحثى ندارد؛ زيرا با عقد، مهريه ملك زن مى‌شود و با آميزش، تمام آن درملك زن استقرار پيدا مى‌كند و هيچ سببى براى انتفاى آن وجود ندارد؛ بلكه اگر آميزش هم نكرده باشد مطلب از اين قرار است؛ زيرا گفتيم

(٨) كافى،ج٦،ص١٠٦،ح٤.