فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٥ - قاعدۀ تجاوز و فراغ از نگاه آية اللّه بروجردى محمد رحمانى
هرچند به مفهوم موافقت (اولويت) برقاعدهء فراغ ـ كه شك درصحت است ـ نيز دلالت دارد.
ايشان در صفحات بعد مىفرمايد:
سؤال و جواب از اذان و اقامه از آن روست كه اين دو از مقدمات نماز به شمار مىآيد.
از جمله رواياتى كه مستند قاعدهء تجاوز قرار گرفته همين روايت است؛ زيرا دراين روايت به جاى كلمه «يمضي» از عبارت«خرجت» استفاده شده. از اين رو اشكالى كه برروايات مشتمل بركلمه «مضى» وارد بود، براين روايت وارد نيست و دلالت آن برقاعده تجاوز به نظر مىرسد تمام باشد. تفصيل بيشتر پس از اين تحت عنوان اين كه آيا قاعده فراغ و تجاوز يكى هستند يادوتا، خواهدآمد.
٨. موثقه ابويعفور:
عن أبي عبداللّه عليه السلام قال:
امام صادق(ع) فرموده است: هرگاه دريكى ازكارهاى وضو درحالى كه وارد كار ديگرى شده اى شك كردى، شك تو اعتبار ندارد؛ زيرا شك درچيزى معتبر است كه از آن نگذشته باشى.
اين روايت از جهتى دلالت دارد كه قاعدهء فراغ اختصاص به نماز ندارد و درغير آن نيز جارى است و از سوى ديگر دلالت دارد كه شرط جريان قاعدهء فراغ افزون برفراغت از عمل، ورود به كار ديگر نيز هست ـ كه بحث آن خواهد آمد ـ به همين مضمون روايت زراره است كه درآن آمده است:
(١٧) وسائل الشيعه، باب٤٢ از ابواب الوضوء، ح٢.