فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٧ - تحريرى نو از نظريۀ شهرت در اصول متلقّات آية اللّه بروجردى احمدمبلّغى
امام خمينى نيز همانند بروجردى مىانديشد:
درشهرت قدما مناط اجماع وجود دارد؛ بلكه اجماع چيزى جز آن نيست. (١٤)
ب) تقسيم شهرت
مقصود از تقسيم شهرت، تقسيم معروف روايى، عملى و فتوايى نيست؛ بلكه تقسيمهايى است كه پيرامون شهرت فتوايى و نيز عملى ـ از آن جهت كه بعد فتوايى دارد ـ انجام گرفته است. اين تقسيم ها نقشى مهم در شناخت شهرتى كه برخوردار از ملاك حجيّت است، دارند.
بايد ديد فقيهان به چه تقسيمى روى آورده اند و چگونه اين تقسيم بندى، آنان را در دست يابى به شهرت معتبر يارى رسانده است. تقسيمى كه ميان فقيهان رواج دارد و از دير باز به تكرار آن پرداخته اند تقسيم شهرت به شهرت هاى شكل گرفته درعصر بعد از شيخ طوسى و شهرتهاى قبل از شيخ يا شكل گرفته درزمان اوست.
شهرت هاى بعد از شيخ را غير معتبر شمرده اند؛ به اين دليل كه عالمان بعد از او تا يك قرن راه تقليد از فتاواى وى را در پيش گرفتند و درنتيجه شهرت ها بلكه اجماع هايى را به وجود آوردند كه اساسى جز تقليد و تبعيت نداشتند.
اين تقسيم بندى اگر چه واقعى، مفيد و عالمانه است امّا كاربرى لازم را براى شناخت شهرت معتبر و قلمرو آن ندارد و تنها مىتواند بخشى از شهرت هاى غير معتبر را در اختيار نهد؛ يعنى شهرت هايى كه بعد از شيخ شكل گرفته اند؛ امّا به يقين برخى شهرت ها قبل از شيخ، نمى توانند باركشف را بردوش كشند.
آية اللّه بروجردى تقسيمى ديگر را براى شهرت ارائه مىدهد كه مىتواند دقيق تر شهرت معتبر را مشخص كند. وى فتاواى متقدمان را به دو دسته تقسيم مىكند:
(١٤) انوار الهدايه، ج١، ص٢٦٢.