«مصرف صدقات منحصرا مختصّ به هشت طايفه است: فقيران و عاجزان ...» (٣٢) كسى كه به وى زكات تعلّق مى‌گيرد، مى‌تواند خودش آن را قسمت كند؛ چنان كه مى‌تواند آن را به عاملى كه والى او را بدين كارگمارده، واگذار كند و والى زكات را درجايى كه مصلحت مى‌داند ـ البته از آن هشت طايفه مزبور ـ صرف مى‌كند و از جمله موارد هشت گانه،«درراه خدا صرف كردن» است كه منظور از «درراه خدا» مصالح اسلام مانند تقويت مجاهدان است.

٣. خراجى كه اززمين هاى خراجيه گرفته مى‌شود و گفته مى‌شود كه خراج ملك مسلمانان است. ولى بعيد نيست كه بگوييم: ملك اسلام است پس در جهت مصارف اسلام، صرف مى‌شود؛ چنان كه درمرسله حمّاد آمده است:

پس آن [ خراج] درراه تأمين روزى ياوران دين خدا و آنچه به منزله آن است مانند تقويت اسلام، مصرف مى‌شود.... (٣٣)

به مسلمانان نيز از آن خراج اعطا مى‌شود؛ زيرا اين مورد نيز از شؤون اسلام وامور اسلامى است؛ چنان كه تنظير به ارث درروايت حفص بن غياث مشعر به اين مطلب است؛ حفص بن غياث مى‌گويد:

از امام صادق عليه السلام درباره تقسيم بيت المال سؤال شد.

حضرت فرمود: اهل اسلام فرزندان اسلام هستند. آيا ميان ايشان درعطا و بخشش، به مساوات رفتار مى‌شود وحال آن كه فضايل ايشان در پيش روى ايشان و خداوند است، تمامى آنان مانند فرزندان يك مرد هستند و هيچ يك از آنان را به جهت فضل برترى نمى دهيم باوجود صلاحيت برخى درارث بردن، برديگرى كه ضعيف و درمانده است.... (٣٤)

پس به طور كلى، وضعيت خراج همانند مالى است كه براى اسلام وقف شده؛ لذا گريزى از صرف آن درراه مصالح اسلام نيست. اما جزيه اى كه از اهل كتاب گرفته مى‌شود

(٣٢) توبه،آيه٦٠.
(٣٣) تهذيب،ج٤،ص١٢٨.
(٣٤) همان،ج٤،ص١١٨.