فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٤ - قاعدۀ تجاوز و فراغ از نگاه آية اللّه بروجردى محمد رحمانى
آن براين كه انسان به هنگام انجام عمل، توجه بيشترى دارد تا پس از پايان عمل، سبب مىشود بگوييم: درمورد هرعملى كه پس از پايان آن شك در صحت يا بطلان آن پيدا شود، بنا را برصحت بايد بگذارد؛ زيرا به هنگام عمل، توجه بيشترى دارد.
٧. روايت زراره:
قال: قلت لأبي عبداللّه عليه السلام: رجل شك في الاذان و قددخل في الاقامة. قال:
از امام صادق(ع) پرسيدم: شخصى در اذان شك مىكند درحالى كه وارد اقامه شده. حضرت فرمود: نمازش صحيح است. عرض شد: شخصى دراذان و اقامه شك مىكند درحالى كه وارد خواندن قرائت شده. فرمود: نمازش صحيح است. عرض كردم: درحال ركوع، درقرائت شك مىكند. فرمود: نمازش صحيح است. عرض شد: درركوع شك مىشود درحالى كه وارد سجده شده. فرمود: نمازش صحيح است. سپس فرمود: اى زراره! هرگاه از كارى خارج شدى سپس وارد غير آن كار شدى شك تو اعتبار ندارد.
ايشان سپس بحث مفصلى را درباره اين كه اين روايت ويژه قاعده تجاوز در نماز است مطرح مىكند و درمقام پاسخ از اين كه چرا از اذان و اقامه پرسيده شده، مىفرمايد:
سؤال و جواب از اذان و اقامه شك در اصل وجود بوده و مقصود از خروج از شىء، خروج از محل آن است تا شك از اصل وجود باشد نه شك از صحت و يا اعم از صحت ووجود. بنابراين روايت اختصاص به قاعدهء تجاوز دارد؛
(١٦) وسائل الشيعه، باب٢٣ از ابواب الخلل، ح١.