فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٨ - درآمدهاى مالى قاضى شريعتمدارى جهرمى
اموالى كه ميان مسلمانان تقسيم مىشود، بر چند نوع است:
«خداوند به شما وعده گرفتن غنيمت هاى بسيار را داد... (٢٨) » پس اين غنايم ميان مجاهدان به گونه اى كه درفقه مشخص شده تقسيم مىشود. بدين صورت كه براى پياده، يك سهم و براى سوار كار دو سهم از آن غنائم است. البته اين تقسيم پس از خارج كردن خمس غنائم است؛ زيرا خمس آن را خداوند متعال براى خود و رسولش و نزديكان وى قرارداده است؛ چنان كه مىفرمايد: «اى مؤمنان ! بدانيد كه هرچه به شما غنيمت رسد، خمس آن براى خدا و رسول و خويشان اوست...» (٢٩) و نيز پس از خارج كردن اموال برگزيده و خوب مانند اسب زيبا و جوان، شمشير برنده و زمين هاى پادشاهان وديگر چيزهايى است كه «انفال» ناميده مىشود؛ زيرا انفال نيز براى خداوند و رسول او صلى اللّه عليه وآله است؛ چنان كه خداوند متعال درسوره انفال بيان فرمود. پس از آن به امام(عليه السلام) منتقل مىشود؛ بلكه درمرسله حمّاد گذشت كه امام مىتواند از آن اموال نيز ـ به مقدارى كه موجب برطرف شدن مشكلات و پيشامدهايى كه براى وى به وجود آمده ـ بردارد و مانند آن روايت عبداللّه بن سنان است درمورد قول خداوند متعال: «واگر از زنان شما كسانى به سوى كافران رفتند....» (٣٠) امام عليه السلام مىفرمايد:« اگر هنگام قسمت كردن فرا رسيد پس او مىتواند پيش از قسمت كردن، هرگونه مشكل و پيشامدى را[به واسطه آن اموال] مرتفع سازد.» (٣١) البته بنابراين كه منظور از قسمت، قسمت كردن غنائم باشد نه خراج.
بايد دانست مطلبى كه گفته شد، درمورد غنائم منقولى است كه لشكر تصاحب كرده و به آن«ماحواه العسكر» مىگويند. و اسيران مرد و زن از جمله آنان هستند.
(٢٨) فتح، آيه٢٠.
(٢٩) انفال،آيه٤١.
(٣٠) ممتحنه،آيه١١.
(٣١) تهذيب،ج٦،ص٣١٣.