بله، اگر با اجازه شوهر تغيير جنسيّت داده باشد، ضامن نيست؛ زيرا دراين صورت خود شوهر بر آن اقدام كرده است و شايد اجازه دادن او، به ابرا و بخشيدن مدّت برگردد.

فرع ششم

اگر جنس زن در زمان عدّه او تغيير كند، استاد بزرگوارما امام خمينى معتقد است كه عدّه او ساقط مى‌شود، حتّى اگر عدّه وفات باشد. (٢٤)

دليل آن واضح است؛ زيرا عدّه برزنان واجب است و درصورتى كه زن تغيير جنسيّت بدهد از موضوع حكم خارج مى‌شود و معنا ندارد كه با از بين رفتن موضوع، حكم باقى باشد؛ چنان كه ساير احكام نيز با منتفى شدن موضوعشان، باقى نمى مانند؛ مانند حرمت نگاه كردن به او ووجوب پوشش براو. عده وفات اگر چه براى حداد ـ ترك زينت به منظور احترام ميت ـ است ليكن موضوع آن نيز «زن» است؛ چنان كه در صحيحه محمد بن مسلم و بريدبن معاويه و زراره از امام باقر(ع) نقل شده كه حضرت درمورد زنى كه شوهر غايبش بميرد، فرمود:

المتوفّى عنها تعتدّ من يوم يأتيها الخبر؛ لأنّها تحدّ عليه(له خ ل)؛ (٢٥)

زنى كه شوهرش فوت كرده از روزى كه خبر مرگ شوهر به او مى رسد بايد عدّه نگه دارد؛ زيرا زن بايد براى احترام شوهرش ترك زينت نمايد.

بدين جهت استاد بزرگوار ما امام خمينى در عبارت خود از لفظ «حتّى» در عدّه وفات تعبير كرد؛ تا بفهماند اين عده نيز منتفى است اگرچه مشروعيّت آن به خاطر حكمت رعايت احترام شوهر است. شاهدش اين است كه ابتداى عدّه بايد از زمان رسيدن خبر[مرگ شوهر به زن]باشد و ممكن است توهم شود [بعد از تغيير جنسيّت] به جهت احترام همچنان عده باقى است (٢٦) .

(٢٤) ر.ك: تحرير الوسيله،ج٢،ص٥٦٤،م٦.
(٢٥) وسائل،ج١٥،ص٤٤٦،باب٢٨ از ابواب عدد، ح٣.
(٢٦) ر.ك: كلمات سديده،ص١١٤.