آنجا كه فرض اين است كه سلسله اخذ بدون انقطاع تا معصوم(ع) پيش مى‌رود، درنهايت فتواى او سراز حكم معصوم(ع) درمى آورد؛ با اين حساب چه جايى براى اصرار و پافشارى برضرورت تحقق شهرت است؟

پاسخ: نياز ما احراز مشهور بودن فتوا درزمان معصوم(ع) است. روشن است راه دست يابى به اين هدف، مشاهده تحقق شهرت درميان قدما ست وكمتر از آن مقصود را برنمى آورد. شهرت در هر طبقه كاشف از وقوع شهرت در طبقه بالاتر است و اين سلسله تا عصر معصوم به پيش مى‌رود و از وجود شهرت درمسأله درآن عصرحكايت مى‌كند.

نمى توان گفت: نيازى نيست مسأله درزمان امامان(ع) به سرحدّ شهرت رسيده باشد و تنها لازم است اثبات شود فتوا از امامان(ع) توسط يك يا دو نفر اخذ شده است و براى رسيدن به اين هدف فتواى يك يا دو نفر از قدما ـ كه فرض اين است درمحدوده متلقات فتوا داده اند ـ كافى است.

نادرستى اين پندار از آن جهت است كه اگر شهرت فتوايى ميان قدما به وقوع نپيوندد و تنها فتواى يك يا دو نفر را از آنان مشاهده كنيم دراين صورت هرچند بپذيريم اين مقدار از فتوا حدس به تلقّى شدن مسأله ازمعصوم(ع) را سبب مى‌شود، امّا صرف تلقّى شدن مسأله از معصوم(ع) كافى نيست. چه بسا امام(ع) از باب تقيّه حكم را ارائه كرده است.

توضيح: ممكن است شخص مفتى روايتى را دست به دست تلقى كرده است كه مورد توجّه ساير قدما قرار نگرفته است. همين عدم توجه سايران براى زير سؤال بردن و مخدوش كردن اعتبار فتواى شخص و روايتى كه مضمون آن را به افتا درآورده، كافى است؛ زيرا بعيد نيست ريشه عدم اعتناى ساير فقيهان به طبقات گذشته ـ كه سلسله آنها به عصر معصومان(ع) مى‌رسد ـ به اين معنا برگردد كه آنان از باب اين كه صدور روايت ازروى تقيه بوده، خدشه وارد كرده و به مضمون آن فتوا نداده اند.

گذشته ازاين، مى‌توان اصل اين ادّعا را ـ كه فتواى يكى از قدما مستلزم اعتقاد به تلقى مسأله از معصوم(ع) است ـ انكار كرد.

نتيجه سخن آن است كه نياز به احراز مشهور بودن فتوا درعصر امامان(ع) غير قابل انكار