٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٦ - قاعدۀ تجاوز و فراغ از نگاه آية اللّه بروجردى محمد رحمانى

هرگاه از وضو فارغ شدى و درحالت ديگرى مانند نماز يا غير آن قرارگرفتى و نسبت به برخى از واجبات وضو شك كردى چيزى برتو واجب نيست.

آية اللّه‌ بروجردى در ذيل موثقه ابويعفور مى‌فرمايد: احتمال دارد ضمير در«و قد دخلت في غيره» به «وضو» برگردد. دراين صورت موثقه دلالت دارد برقاعدهء فراغ در وضو و افزون برآن دلالت دارد كه در قاعده فراغ هم شرط است در شى‌ء ديگر وارد شده باشى.

احتمال دارد ضمير«فى غيره» برگردد به خود «شى‌ء». يعنى اگر درجزئى از وضو شك كردى درحالى كه وارد درغير آن چيز شده اى شك تو بى ارزش است و بايد بنا را برانجام آن شى‌ء مشكوك بگذارى. دراين صورت روايت دلالت دارد برقاعدهء تجاوز در غير نماز و چون فقها قاعدهء تجاوز را ويژه باب نماز دانسته و درغير آن جارى نمى دانند اين روايت، مخالف با فتواى فقها مى‌شود.

درپايان، ايشان از دو راه دلالت روايت را برقاعدهء فراغ مسلم مى‌داند:

الف) چون اجزاى وضو به گونه مستقل ملاحظه نمى شود، پس ضمير به اصل وضو برمى گردد نه اجزاء.

ب) برفرض ترديد، دلالت روايت برقاعدهء فراغ قطعى است و دلالتش برقاعده تجاوز مردد و مشكوك است.

٩. موثقه اسماعيل بن جابر:

قال أبوجعفر عليه السلام: إن شك في الركوع بعد ما سجد فليمض و إن شك في السجود بعد ما قام فليمض. كل شيء شك فيه مماقد جاوزه و دخل في غيره فليمض عليه؛ (١٨)

امام باقر مى‌فرمايد: اگر درحال سجده نسبت به انجام ركوع شك كردى بنا را برانجام آن بگذار و اگر درحال ايستادن نسبت به انجام سجده شك كردى نيز بنا را برانجام آن بگذار. درهرچيزى كه از محل آن گذشته و داخل درغير آن شده اى اگر در انجامش شك كردى بنا را برانجام آن بگذار.


(١٨) وسائل الشيعه، ج٤، باب١٣ از ابواب ركوع، ح٤.