التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ. [٤]

توبه (٩) ١١٢

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ‌ ... [٥]

حج (٢٢) ٧٧

وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لا يَرْكَعُونَ. [٦]

مرسلات (٧٧) ٤٨

٣١٤٨. استحباب ذكر (سبحان ربىّ العظيم) در ركوع:

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ. [٧]

واقعه (٥٦) ٧٤

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ. [٨]

حاقّه (٦٩) ٥٢

٣. سجده‌

٣١٤٩. سجده، از واجبات نماز:

التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ‌ ... [٩]

توبه (٩) ١١٢

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ. [١٠]

حجر (١٥) ٩٨

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا ... [١١]

حج (٢٢) ٧٧

وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً.

فرقان (٢٥) ٦٤

وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ. [١٢]

شعراء (٢٦) ٢١٩

أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ

[١] . ازاين آيه بر وجوب تكبيرةالاحرام استدلال شده است. (زبدةالبيان، ص ١٢٥)

[٢] . مشهور از اين آيات بر وجوب تكبيرة الاحرام، استدلال نموده‌اند. (همان)

[٣] . اين آيه دلالت مى‌كند كه ركوع، واجب است. (همان، ص ١٨٢- ١٨٣)

[٤] . «الراكعون» كسانى‌اند كه در نماز واجب، ركوع را به جا مى‌آورند. (مجمع البيان، ج ٥- ٦، ص ١١٤)

[٥] . امر به ركوع و سجود مفيد وجوب آنها است و ممكن است مقصود از «واركعوا ...» نماز باشد و علت تعبير از نماز به ركوع اين است كه ركوع از اعظم اجزاى نماز است. (كنزالعرفان، ج ١، ص ١٢٤ و ١٢٦)

[٦] . از «اركعوا» يعنى صلّوا [نماز بخوانيد]. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٦٣٦؛ روح‌المعانى، ج ١٦، جزء ٢٩، ص ٣٠٧) وجه تعبير نماز به ركوع اين است كه ركوع از واجبات نماز و از اركان آن است‌

[٧] . نقل شده: هنگامى كه آيه ياد شده نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: آن را در ركوع‌تان قرار دهيد. (تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٢٢٥، ح ٧٦-/ ٧٨)

[٨] . بنا بر روايتى وقتى كه آيه «فسبّح باسم ربّك العظيم» نازل شد پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: آن را در ركوع‌تان قرار دهيد. (تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٥٥٤، ح ٩؛ من لايحضره الفقيه، ج ١، ص ٣١٥)

[٩] . «الساجدون» كسانى‌اند كه در نماز واجب سجده به جا مى‌آورند. (مجمع البيان، ج ٥- ٦، ص ١١٤)

[١٠] . مقصود از «ساجدين» مصلين‌اند. (همان، ص ٥٣٤) بنابر اين مى‌توان فهميد كه سجده از اجزاء مهم نماز است‌

[١١] . مقصود از آيه اين است كه در شب براى پروردگارشان بيتوته مى‌كنند و نماز شب مى‌خوانند و در آن سجده به جا مى‌آورند. (همان، ج ٧- ٨، ص ٢٧٩) بنابراين مى‌شود استفاده كرد كه سجده از اجزاى واجب در نماز است‌

[١٢] . مراد از «تقلّبك فى السّاجدين»، «مصلّين» است. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٣٢٢) و مى‌شود از چنين تعبيرى وجوب سجده در نماز را فهميد