فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١١٣ - سهام ارث
٢٠. حاجبان ارث
٤٠٧. اولاد متوفّا، سبب نقص سهم شوهر از نصف به يك چهارم:
وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ....
نساء (٤) ١٢
٤٠٨. خويشاوندان نزديكتر، مانع رسيدن ارث به خويشاوندان دورتر:
... وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ ....
انفال (٨) ٧٥
... وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ ....
احزاب (٣٣) ٦
٤٠٩. فرزند ميّت، حاجب ارث برادر و خواهر ميّت:
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ ....
نساء (٤) ١٧٦
٤١٠. فرزندان ميّت، مانع اضافه بر يك ششم براى پدر:
... وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ ....
نساء (٤) ١١
٤١١. فرزندان ميّت، سبب كاهش سهم مادر، از يك سوم به يك ششم:
... وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ ....
نساء (٤) ١١
٤١٢. فرزندان ميّت، باعث نقص سهم زوجه، از يك چهارم به يك هشتم:
... وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ ....
نساء (٤) ١٢
٤١٣. حاجب شدن برادران (دو يا بيشتر) ميّت، از سهم ثلث مادر:
... فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ ... [١]
نساء (٤) ١١
٤١٤. وجود يك برادر و دو خواهر يا دو برادر، شرط حاجب شدن آنان از سهم ثلث مادر:
... فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ ... [٢]
نساء (٤) ١١
٢١. سهام ارث
٤١٥. سهام ارث، تعيين شده از جانب خداوند:
يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ ... [٣]
نساء (٤) ١١
[١] . به نظر فقهاى شيعه، دو برادر يا يك برادر و دو خواهر يا چهار خواهر پدرى و مادرى يا پدرى تنها، حاجب ارث ثلث تركه از ناحيه مادر ميّت هستند. (مجمعالبيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٥)
[٢] . امام صادق عليه السلام با تمسّك به «فإن كان له إخوة فلأمّه السّدس»، فرمود: يك برادر و خواهر، حاجب ثلث مادر نيستند؛ ولى دو برادر يا يك برادر و دو خواهر حاجبند. (تفسير عيّاشى، ج ١، ص ٢٢٦، ح ٥٢؛ تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٤٥٣، ح ١٠٦)
[٣] . سهام در ارث، بر اساس فرايض مقرّر در قرآن كريماست و منافاتى با ردّ اموال باقى مانده به وارث صاحب فريضه پيشين ندارد كه فقيهان از آن با عنوان «ارث بالرّد» نام مىبرند