حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ. [١]

توبه (٩) ٥

١. اوقات نماز

٣١٠١. وجوب نماز، در اوقات خاصّ و معيّن:

... فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً.

نساء (٤) ١٠٣

٣١٠٢. وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز:

وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى‌ لِلذَّاكِرِينَ. [٢]

هود (١١) ١١٤

أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى‌ غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ ... [٣]

اسراء (١٧) ٧٨

... وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ ... [٤]

طه (٢٠) ١٣٠

فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ‌ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ عَشِيًّا وَ حِينَ تُظْهِرُونَ. [٥]

روم (٣٠) ١٧ و ١٨

فَاصْبِرْ عَلى‌ ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ‌ وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ أَدْبارَ السُّجُودِ.

ق (٥٠) ٣٩ و ٤٠

٣١٠٣. مطلوبيّت محافظت بر وقت نماز ميانه:

حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‌ وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ. [٦]

بقره (٢) ٢٣٨

٣١٠٤. مطلوبيّت محافظت بر اوقات نماز، در هر حال:

حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‌ ... [٧]

بقره (٢) ٢٣٨

٣١٠٥. فضيلت اقامه نماز صبح، در اوّل وقت (طلوع فجر):

أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى‌ غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً. [٨]

اسراء (١٧) ٧٨

[١] . از آيه مذكور استدلال شده بر اينكه، تارك نماز با اعتقاد به جواز آن مرتد و كشتن وى واجب است. (زبدةالبيان، ص ١٦٣)

[٢] . بنا بر قولى، نماز «طرفى النّهار» شامل نماز صبح، ظهر، عصر و نماز «زلفاً من اللّيل» شامل نماز مغرب و عشا مى‌شود. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٣٠٦)

[٣] . آيه ياد شده جامع نمازهاى پنجگانه است، زيرا نماز به هنگام زوال خورشيد شامل نماز ظهر و عصر و «غسق اللّيل» شامل نماز مغرب و عشا مى‌شود و مقصود از «قرآن الفجر» نماز صبح است. (همان، ص ٦٦٧)

[٤] . بنا بر قولى، مراد از تسبيح در آيه، نماز است. (زبدةالبيان، ص ٩٦)

[٥] . از ابن‌عبّاس سؤال شد: آيا نمازهاى پنجگانه را در قرآن‌مى‌يابى؟ گفت: آرى، و آيه ياد شده را قرائت نمود، بنابراين مقصود از تسبيح در «حين تمسون» نماز مغرب و عشا است و در «حين تصبحون» نماز صبح مى‌باشد و در «عشيّاً» نماز عصر و «حين تظهرون» نماز ظهر است. (همان)

[٦] . بنا بر روايت وارده از امام باقر و امام صادق عليهما السلام مقصود از «الوسطى‌» نماز ظهر است و بنا بر قولى مراد از آن نماز عصر است و روايتى از پيامبر صلى الله عليه و آله هم بر آن دلالت دارد. (همان، ص ٨١-/ ٨٢)

[٧] . مراد از امر به محافظت بر نمازها، خواندن آنها دراوقات آن و مداومت نمودن بر آن است. (همان، ص ٨١)

[٨] . مراد از «قرآن الفجر» نماز فجر [صبح‌] است و جمله «كان مشهوداً» اشاره دارد بر تأكيد و مبالغه نمودن خواندن نماز صبح در اوّل وقت. (همان، ص ٩٢)