يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَ إِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَ نِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ‌ ... [٥]

نساء (٤) ١٧٦

٣٦٥. تركه ميّت، سهم الارث چند يا يك برادر (كلاله پدرى يا پدر- مادرى) در صورت نبود پدر و مادر و فرزند، براى ميّت:

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ‌ ... فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَ إِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَ نِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ‌ ....

نساء (٤) ١٧٦

٣٦٦. سهم‌الارث هر يك از برادران (كلاله- پدرى يا پدر- مادرى) ميّت، دو برابر سهم الارث هر يك از خواهران (كلاله- پدرى يا پدر- مادرى) او در صورت نبودن پدر و مادر و فرزند، براى ميّت:

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ

[١] . «عليم» يعنى خداوند آگاه به مصالح بندگان خويش است و بر اساس حكمت احكام مربوط به وصايا و ميراث و غير آن را جعل نموده است و حليم است يعنى در عقوبت گناهكاران شتاب نمى‌كند و آنان را مهلت مى‌دهد. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٩)

[٢] . در روايات اهل‌بيت عليهم السلام كلاله به برادران و خواهران‌ميّت تفسير شده (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٩) و منظور از برادر و خواهر در آيه، اين است كه آنان فقط از طرف مادر با ميّت، برادر و خواهر باشند. (الكافى، ج ٧، ص ١٠١، ح ٣؛ تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٤٥٥، ح ١٢٠)

[٣] . برداشت بر اين اساس است كه در آيه با فرض وجود برادرانى براى ميّت «فان كان له اخوة» تنها پدر و مادر او را وارث شمرده است «و ورثه ابواه»

[٤] . لازمه اينكه سهم هر مذكّر، دو برابر يك مؤنث باشد، اين است كه ذكور به طور مساوى سهم ببرند و چون آيه در مقام بيان سهم ارث است، چنانچه تفاوتى در سهم آنان بود به آن اشاره مى‌كرد

[٥] . براى «كلاله» معانى متعدّدى شده است از آن جمله‌وارث يا وارثانى كه غير از پدر و فرزند ميّت است ولى در روايات معصومين عليهم السلام كلاله به برادران و خواهران ميّت تفسير شده است. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٩ و ٢٢٩؛ تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٤٥٤-/ ٤٥٥) از سويى ديگر جمله «ليس له ولد» بيان شرطى براى اصل ارث‌برى خواهر از برادر است نه شرط براى مقدار سهم او «نصف» زيرا در اين صورت بايد سهم خواهر را با وجود فرزند ميّت نيز ذكر مى‌كرد