آنوقت عقل می‌گوید برو دنبال آن . من نگفتم که بشر چون عقلش ضعیف است‌ ، ناقص العقل است ، چون عقل خودش نمی‌رسد ، افراد دیگری باید بیایند که‌ عقلشان کاملتر از او باشد . ما می‌گوییم عقل بشر از نظر علمی همیشه انسان‌ را هدایت می‌کند به منفعت و مصلحت خودش . مادام که ایمان به یک اصولی‌ در کار نباشد عقل آدم [ جز به منافع شخصی حکم نمی‌کند ] . آنهایی هم که‌ منفعت طلب هستند در دنیا ، عقلشان کمتر از دیگران نیست بلکه شاید بیشتر است . این منفعت پرست های دنیا که یک دنیا را فدای خودشان‌ می‌کنند ، اینها یعنی عقلشان نمی‌رسد ، مردم احمق و کوتاه فکری هستند ؟ نه‌ ، آنها هم مثل ما ملزمند که به آنچه خیر خودشان را در آن تشخیص می‌دهند عمل کنند ولی آنها چون به مافوق منافع فردی ایمان ندارند ، مصالح خودشان‌ را در همین منافع خودشان می‌دانند . اما اگر یک ایمانی پیدا شد به یک‌ مصلحت بالاتر که این منفعت در مقابل آن مصلحت ، کوچکتر بود آنوقت عقل‌ هم آن را تأیید می‌کند . پس دو قوه است : قوه ایمان و قوه عقل .
و ثانیا این مسأله که عرض کردم ، مسأله نیاز ، خود قرآن مگر همین را ذکر نمی کند ؟ ( ما یک آیه قرآن را که نباید در نظر بگیریم و سایر آیات‌ را فراموش کنیم ) : " « لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم‌ الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط »" [١] می‌گوید ما پیغمبران را فرستادیم برای اینکه عدالت به وسیله آنها اجرا بشود . اگر بشر خودش‌ نیازی به عدالت ندارد خدا کار لغوی کرده ! این آیه نشان می‌دهد که بشر نیاز دارد به عدالت یا نه ؟ آیا آیه نشان می‌دهند که اگر آنها نبودند عدالتی نبود ، یا می‌گوید نه ، دیگران هم این کار را می‌کردند معذلک ما پیغمبران را فرستادیم ؟ پس خود آیه اصلا نشان می‌دهد که بشر نیازی به‌ عدالت دارد و نشان می‌دهد فقط پیامبران هستند که این نیاز را بر می‌آورند . پس چطور می‌توانیم بگوییم چنین مسأله‌ای در قرآن نیست ؟ خودتان هم‌ می‌فرمایید که قرآن مسأله هدایت را مطرح کرده . وقتی که قرآن پیغمبران را به عنوان هادی و راهنما معرفی می‌کند تازه دلیل بر آن چیزی است که حتی ما نگفتیم و آن این است که معلوم می‌شود وراء منطقه‌ای که عقل هدایت می‌کند هنوز منطقه‌ای هست که پیغمبران به آن منطقه هدایت می‌کنند ، یک هدایت‌ ماوراء و بالاتر از هدایت عقلی . ما که هدایت عقل را تخطئه نمی‌کنیم ، همین‌طور که کسی که قائل به

[١] حدید / . ٢٥