نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣
قوانینی که اداره کننده اجتماع است ( چون زندگی اجتماعی که بدون قانون نمیشود ) احترام پیدا کند و زندگی بشر اداره شود ، و عرض کردیم عملا هم زندگی بشر را همین چیزهایی که اسم آنها را " اخلاق " میگذارند [ اداره کرده است ] ، : همین پایبندیها به راستی ، پایبندیهای از روی ایمان ، نه اینکه من راست بگویم روی حساب دقیق منفعت ، برای اینکه اگر دروغ بگویم دیگران هم دروغ خواهند گفت و آنگاه ضرر من بیشتر خواهد بود ، راست بگوید به خاطر ایمان به راستی ، امانت داشته باشد به خاطر ایمان به امانت ، دزدی نکند به خاطر ایمان به اینکه نباید دزدی کند . بقای گذشته زندگی بشر به همین اصول احترام به قانون و راستی و درستی بوده ، همینهایی که اسمش را " اخلاق " و " عدالت " میگذارند ، و الان هم باز بشر همین زندگیای که دارد ، تا حد زیادی بستگی دارد به همین ایمان و احترامی که به اصول زندگی اجتماعی خودش دارد . اگر این ایمان و احترام را از او بگیریم و او را به همان حالت منفعت خواهی شخصی خودش بگذاریم و بخواهد در زندگی اجتماعی این اصول را ( که از ضروریات زندگی اجتماعی است ) ، قانون را به خاطر شخص خودش محترم بشمارد ، دائر مدار این است که تا وقتی که از تخطی از آن میترسد ، یعنی قوت و زوری ندارد ، احترام میگذارد ، همین قدر که قوت و زور شخصی پیدا کرد نه ، تا وقتی همکاری میکند که تحت یک فشار باشد ، همین طور که مثلا ما میبینیم یک عده دزد هم در مدتی که دزدی میکنند و یک جمعیتی را تشکیل دادهاند ، با خودشان در نهایت صداقت و امانت رفتار میکنند چون خودشان را در مقابل دشمنهای بیشتر و قویتر از خودشان میبینند و اثر سوء اختلاف را قریب و نقد میبینند ، یعنی میدانند همین امروز اگر اختلاف کنند فردا همهشان از بین رفتهاند . در یک چنین شرایطی بشر خودش را پایبند میکند ، یعنی وقتی اثر دروغ را مستقیم و نقد ببیند خودش را پایبند میکند . اما اگر به این صورت باشد که اثر [ کار خلاف ] به اجتماع میخواهد برسد و اجتماع میخواهد فاسد بشود ، و اثرش چند سال دیگر میخواهد پیدا شود ، و هرگز به آن مطلب اهمیتی نمیدهد . بشریت به زندگی اجتماعی نیازمند است ، به قانون نیازمند است ، قانونی که به آن ایمان داشته باشد ، و به خود ایمان نیازمند است . پس اصل نیازمندی را نمیشود انکار کرد و گفت چنین نیازی وجود ندارد . و تا امروز هم که عصر ترقی بشر است ، این [ نظریه ] که بشریت نیازی به قانون ندارد نیامده ، این هم که بشریت احتیاج به ایمان به قانون ندارد باز هم نیامده ، فقط مطلبی که