توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦ - ترك مسند

ب: احتراز از بيهوده‌گوئى.

ج: ضيق مقام از اطاله سخن چه آنكه درد و الم در شاعر به وى مهلت طول دادن سخن را نداده است.

د: رعايت وزن شعر.

قوله: اما تركه: يعنى ترك مسند.

قوله: و معناه التّحسّر و التّوجّع: يعنى اظهار حسرت و درد كه بواسطه غربت و تحمّل شدائد بر شاعر عارض شده.

قوله: بناء على الظاهر: قيد است براى [عبث‌] يعنى عبث بودن بحسب ظاهر مى‌باشد نه در واقع و نفس الامر.

قوله: خبرا عنهما: يعنى از [قيّار] و اسم انّ.

قوله: قبل مضى الخبر: يعنى پيش از آوردن خبر.

مؤلف گويد:

وجه امتناع عطف قبل از ذكر خبر اينست كه لازم مى‌آيد دو عامل بر يك معمول عمل كنند و مراد از دو عامل يكى مبتداء و ديگرى [انّ‌] است.

قوله: و اما اذا قدرنا له: ضمير در [له‌] به [قيّار] راجعست.

قوله: فيجوز ان يكون هو عطفا على محل اسم انّ: ضمير [هو] به [قيّار] راجعست.

قوله: فلا يكون مثل انّ زيدا و عمرو ذاهبان: چه آنكه در اين مثال عمرو به اسم [انّ‌] قبل از ذكر خبر معطوف مى‌باشد.

قوله: بل مثل ان زيدا و عمرو لذاهب: زيرا در اينمثال عطف بر اسم [ان‌] شده ولى پس از ذكر خبر تقديرا چه آنكه براى [عمرو] خبرى بقرينه [لذاهب‌] مقدر گرفته و بدين ترتيب [لذاهب‌] در نيّت و تقدير بر