توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤ - تقييد مسند فعلى بشرط

ملاحظاتى است كه دانسته نميشوند مگر بعد از احاطه و دانستن تفاصيلى كه بين ادوات شرط وجود دارد و اين تفاصيل و جزئيّات در علم نحو بيان گرديده است.

شارح گويد:

مقصود اين است كه تقييد فعل به شرط مثل: اكرمك ان تكرمنى (اكرامت مى‌كنم اگر بمن اكرام نمائى) و ان تكرمنى اكرمك (اگر مرا اكرام كنى تو را مورد احسان و اكرام قرار مى‌دهم).

بخاطر ملاحظات و اعتبارات و حالات بسيارى است كه مقتضى تقييد فعل به آن مى‌باشند.

كه البته اطلاع بر اين اعتبارات حاصل نمى‌شود مگر پس از دانستن تفاصيل و جزئياتى كه بين ادوات شرط اعم از حروف و اسماء آن مى‌باشد و اين تفاصيل در علم نحو بيان و توضيح داده شده است.

سپس شارح گويد:

در اين كلام مصنف اشاره است به اينكه شرط در عرف اهل عربيّت و ادباء قيد است براى حكمى كه در جزاء مى‌باشد مثل مفعول و يا شئ ديگرى شبيه به آن، بنابراين مثال: ان جئتنى اكرمك بمنزله آنست كه گفته شود: اكرمك وقت مجيئك ايّاى.

و بايد توجه داشت كه بواسطه اين قيد كلام از خبر يا انشاء بودنش خارج نمى‌گردد بلكه جزاء اگر خبر باشد جمله شرطيه خبريه بوده همچون ان جئتنى اكرمك.

و اگر انشائى آورده شود جمله مزبور انشائى مى‌باشد مثل: ان جائك زيد فاكرمه.