توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٧ - دليل سوم

اين بيت محمول بر ضرورت بوده و اين امر باعث آن شده كه فرزدق ضمير را منفصل بياورد، زيرا صحيح است گفته شود: انما ادافع عن احسابهم انا، بنابراين كه ضمير [انا] تأكيد براى ضمير مستتر در [ادافع‌] بوده و (ما) موصوله فرض نشده تا اسم [ان‌] و [انا] خبرش باشد و هيچ ضرورتى در عدول از لفظ [من‌] به لفظ [ما] وجود ندارد.

شرح فارسى:

قوله: كذا فى تفسير الكواشى: كلمه (كواشى) بضم كاف و تخفيف واو لقب احمد بن يوسف بن حسين كواشى است كه صاحب كتاب تفسير مزبور مى‌باشد.

قوله: اذ لا يصح ارتفاعها: يعنى ارتفاع [ميته‌].

قوله: على ما لا يخفى: چه آنكه صحيح نيست [ميته‌] فاعل [حرّم‌] باشد زيرا محرّم خداوند متعال است و ضمير (هو) كه در [حرّم‌] مستتر است به آن راجع مى‌باشد از اينرو معقول نيست [ميته‌] را فاعل آن قرار دهيم.

قوله: و الا لم تكن مطابقة لها: يعنى و اگر كلمه [انّما] متضمّن [ما] و [الّا] نباشد قرائت اول با قرائت دوم مطابق نمى‌گردد.

قوله: لافادتها القصر: ضمير مجرورى در [لافادتها] به قرائت دوم راجع است.

قوله: و لهذا لم يتعرضا الخ: مشاراليه [هذا] كون مرادهما قرائة الرّفع و النّصب مى‌باشد.

قوله: و يرجح هذا ببقاء الخ: مشاراليه [هذا] احتمال دوّم مى‌باشد.